Cây chàm mèo

Mua tại Shopee Mua tại Lazada Mua tại Tiki.vn

94.000

Ở khu vực rừng núi phía Bắc Việt Nam, có một loại cây nhỏ thường xuất hiện ở những vùng ẩm thấp hoặc được người dân trồng để dùng cho việc nhuộm vải tạo ra màu xanh chàm, được gọi là cây Chàm mèo. Ngoài việc sử dụng để nhuộm vải, Chàm mèo còn được biết đến với vai trò là một loại cây thuốc quý.

Thông tin chung về cây chàm mèo

  • Tên thông thường: Chàm mèo
  • Tên khoa học: Chàm to lá, Đại lam, Mã lam, Chàm nhuộm
  • Danh pháp khoa học: Strobilanthes cusia (Nees) Kuntze
  • Thuộc họ: Acanthaceae
  • Phân bố: Loài cây này thường mọc tự nhiên ở các khu vực thung lũng ẩm ướt và trên các dãy núi đá. Chúng cũng được trồng chủ yếu để thu hoạch lá dùng để nhuộm màu xanh. Tại các tỉnh thuộc miền Bắc như Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Thái, Hà Bắc, chàm mèo thường được trồng trong vườn nhà hoặc gần các nguồn nước. Ở miền Nam, chúng cũng được trồng tại Bình Định.

Đặc điểm của cây chàm mèo

Đây là một cây nhỏ thường làm cây lưu niên, có chiều cao từ 40-80cm, trong một số trường hợp có thể cao đến 2m. Thân cây mềm mại, có nhiều nhánh và thường phình ra ở các mấu.

Lá cây mọc đối diện nhau, có đặc điểm mềm mại, thường có hình dạng trái xoan hoặc bầu dục dài, với chiều dài từ 10-13cm. Lá thường có 6-7 cặp gân phụ và viền lá có thể có răng hoặc lượn sóng. Lá mỗi cặp thường không đồng nhất về kích thước.

Các hoa xuất hiện một cách cô lập hoặc đối xứng, tụ họp thành các bông hoa có số lượng ít. Những bông hoa này sau đó lại được tụ hợp thành chuỗi. Lá bắc của hoa có hình dạng lá, mịn và mảnh, còn lá đài có hình sợi. Phần đài của hoa cao khoảng 1cm, mảnh lá đài nhọn. Tràng hoa thường có màu từ xanh dương đến tím, với cuống dài khoảng 3-3,5cm, phần đỉnh nở rộ và có 5 thuỳ đều nhau. Hoa có 4 nhị và bầu hoa không có lông.

Quả của cây dài và không có lông. Cây thường ra hoa và kết quả từ tháng 11 đến tháng 2.

Công dụng của cây chàm mèo

Chàm mèo có một hương vị đắng nhẹ và thuộc tính lạnh. Chúng có khả năng thanh nhiệt, giải độc, làm mát huyết và giúp giảm các triệu chứng như viêm sưng, ngứa da và cắt tiết máu.

Chàm mèo thường được sử dụng trong điều trị các trạng thái như trẻ em hoặc người lớn mắc phải các triệu chứng như sợ rợ, cam nhiệt, sốt, sự tức giận dữ dội, viêm amidan, nôn mửa, xuất huyết, hoặc các vấn đề về kinh nguyệt như rong kinh và xuất huyết không đều.

Cách sử dụng chàm mèo ở dạng bên ngoài thường như việc sắc cây chàm mèo để tạo thành một loại cao đặc, sau đó dùng để bôi trên các vết thương hoặc chỗ bị viêm, nứt nẻ, hay cắt từ sâu bọ cắn.

Cách trồng và chăm sóc cây chàm mèo

Chàm mèo thường được trồng rộng rãi ở các khu vực núi, với độ cao dao động từ 600 đến 1500m. Cây này thích ẩm môi trường và có khả năng thoát nước tốt, thường xuất hiện trong môi trường đất giàu mùn. Những cộng đồng của các dân tộc thiểu số thường lựa chọn các khu vực như thung lũng, các khe suối hay các vùng bìa rừng để trồng chàm mèo. Trái lại, ở vùng đồng bằng, cây chàm mèo chỉ mọc phát triển trong mùa xuân và hè, khi đến mùa đông, chúng bắt đầu rơi lá.

  • Giống

Chàm mèo thường được nhân giống thông qua cành. Trong tháng 2 và 3, người ta thường thu hoạch các cành non, chia thành đoạn từ 3 đến 4 nốt để sử dụng làm giống.

  • Đất và phương pháp trồng

Để trồng chàm mèo, đất cần phải được bổ sung độ cao và có khả năng thoát nước. Sau khi cày, đất cần được làm mềm và loại bỏ cỏ dại. Trước khi trồng, mỗi hecta đất cần được bón 10-15 tấn phân chuồng, 100-150kg lân và 50-70kg kali. Trước khi gieo, phân bón có thể được trộn với đất hoặc được bón theo rạch.

Luống trồng chàm mèo thường có chiều cao từ 20 đến 30cm và rộng khoảng 80cm. Rạch trên luống có thể được tạo ngang hoặc dọc, với khoảng cách giữa các rạch là 40cm và độ sâu từ 15 đến 17cm.

Các cành chàm mèo sau đó được đặt xiên vào rạch. Khoảng cách giữa các cành là 25-30cm, sau đó đất được lấp trên để chỉ lộ 1-2 đôi lá trên mặt đất và tiếp tục tưới nước thường xuyên. Sau khoảng 10-15 ngày, cây sẽ bắt đầu phát triển rễ.

  • Chăm sóc

Chàm mèo thường phát triển rất nhanh và sau khoảng 2-3 tháng, chúng sẽ phủ kín mặt đất. Việc cắt cỏ chỉ cần thiết khi vừa trồng cây và sau mỗi lần thu hoạch. Hiện tại, chưa ghi nhận bất kỳ sâu bệnh nào đáng chú ý.

  • Thu hoạch

Đối với lứa đầu tiên, cây có thể được thu hoạch sau 3-4 tháng, nơi chỉ cần hái lá ở gốc và lá non để sử dụng. Những lần thu hoạch sau đó có thể cắt toàn bộ phần trên của cây để thu được lá dài. Sau thu hoạch cuối cùng trong năm, chàm mèo có thể được đốn gốc gần mặt đất, chỉ còn lại phần gốc khoảng 20-30cm và sử dụng rơm để che phủ trong mùa đông.

5/5 - (1 bình chọn)