Cây Hoài Sơn

I. Tổng quan về cây

  • Tên thường gọi: Cây hoài sơn
  • Tên gọi khác: Củ mài, Sơn dược
  • Tên khoa học: Dioscorea persimilis Prain et Burk. (Dioscorea oppositifolia Lour.)
  • Họ: Dioscoreaceae
  • Nơi sống: Mọc hoang ở khắp những vùng rừng núi nước ta. Trước đây, giữa các vụ thu hoạch nhân dân vẫn đi đào củ mài để ăn chống đói. Nhiều nhất tại các tỉnh Hà Bắc, Lào Cai, Yên Bái, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình.

Cây Hoài Sơn

II. Đặc điểm của cây

  • Cây hoài sơn là một loại dây leo ở trên mặt đất, có thân củ. Củ có thể dài 1m, đường kính 2- 10cm với nhiều rễ con. Thân cây nhẵn hơi có góc cạnh, ở kẽ lá có những củ con gọi là “thiên hoài” hay “dái củ mài”.
  • Lá đơn, mọc đối hoặc có khi so le, đầu lá nhọn phía cuống hình tim. Phiến lá dài 8-10cm, rộng 6-8cm. Cuống dài 1,5 – 3,5cm.
  • Hoa đực hoa cái khác gốc.
  • Quả khô cổ ba cạnh và có dìa. Mùa hoa vào tháng 7-8. Mùa quả vào tháng 9-11.

III. Ý nghĩa và tác dụng của cây

  • Ngoài việc dùng để ăn, chống đói, hoài sơn còn là vị thuốc.
  • Trong đông y hoài sơn được coi là một vị thuốc bổ và hơi có tính chất thu sáp, dùng trong những trường hợp ăn uống khó tiêu, viêm ruột kinh niên, di tinh, đi đái đêm, mồ hôi trộm, đi đái đường.
  • Công năng, chủ trị: bổ tỳ, dưỡng vị, chỉ tả, sinh tân, ích phế, bổ thận, sáp tinh. Chủ trị: kém ăn, tiêu chảy lâu ngày, phế hư, ho suyễn, di tinh, đới hạ, tiêu khát.
Xem thêm:  Cây Cúc Tần

IV. Cách trồng và chăm sóc cây

1. Cách trồng

  • Chọn vùng trồng

Hoài sơn có thể trồng ở vùng núi, trung du và đồng bằng. Đất trồng cần màu mỡ, đất nhiều mùn, tầng canh tác dày 20 – 30cm trở lên. Chọn vùng trồng đất phù sa ven sông, đất cát pha đất thịt nhẹ, PH 6,6 – 7,5. không nên trồng ở đất thịt nặng, úng nước. Có thể trồng ở nơi có độ cao từ 100 – 800m so với mực nước biển. Nhiệt độ thích hợp 20 – 35oC, độ ẩm 80 – 95%.

  • Giống và kỹ thuật làm giống

Phương pháp nhân giống vô tính cho hệ số vô tính cao nhất do đó trong thực tế người dân nên sử dụng phương pháp này.

Kỹ thuật làm giống: Rễ củ được sử dụng để làm giống. Khi thu hoạch trọn củ có kích thước trung bình, vỏ nhẵn, màu sáng, thẳng, không sâu bệnh để làm giống. Tốt nhất là dùng đoạn đầu rễ, nhưng cũng có thể sử dụng cả phần dưới ( toàn bộ rễ củ) cắt thành những đoạn dài 5 – 6 cm chấm vôi hoặc tro ngay, để khô sau đó trồng ngay hoặc có thể đem ủ vào cát ẩm khi lên mầm đem trồng. Cách ủ mầm: dải cát dày 2 – 3 cm xếp một lớp củ giống rồi phủ lên một lớp cát. Có thể xếp 2 đến 3 lớp như vậy. Sau 7 – 10 các đoạn rễ này sủ sẽ nảy mầm và đem trồng. Các đoạn đầu rễ nảy  mầm nhanh hơn, nên xếp riêng để tránh gẫy mầm.

  • Thời vụ trồng
Xem thêm:  Cây Hoàng Đằng

Thời vụ trồng hoài sơn tốt nhất vào tháng 2 – 3 ( sau tết âm lịch).

  • Kỹ thuật làm đất

Đất được cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ dại, có thể khử trùng đất bằng vôi bột 130 kg/ha. Lên luống cao 30 – 35 cm, mặt luống rộng 50 – 60 cm. Bổ hốc 2 hàng so le và bón lót phân theo hốc.

  • Mật độ và khoảng cách trồng

Khoảng cách trồng 30 x 30 cm.Mật độ 110.000 cây/ha.

  • Kỹ thuật trồng 

Cây giống đủ tiêu chuẩn trồng ra ruộng, tưới và giữ đủ ẩm cho đến khi hồi xanh. Sau  khi trồng 15 – 20 ngày làm giàn cho cây. Giàn leo có thể làm kiểu mái nhà hoặc giàn thẳng.

2. Chăm sóc

Vun xới làm cỏ đợt 2 sau khi trồng cây 1 tháng, ruộng luôn đảm bảo sạch cỏ dại, khi mưa xuống tháo nước kịp thời không để ngập úng. Làm cỏ kết hợp bón phân.

 Phòng trừ sâu bệnh

Cây hoài sơn ít bị sâu bệnh hại. Có thể xuất hiện rệp, bọ xít nhưng về cơ bản không ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường và năng suất của cây.

Cây hoài sơn rất dễ bị thối củ nếu ruộng trồng bị thấp và đất quá ẩm. Đề phòng thối củ bằng cách chọn chân ruộng cao, quản lý lượng nước tưới vừa phải và thoát nước kịp thời khi mưa lớn.

Viết một bình luận