Cây Hành

I. Giới thiệu về cây Hành

  • Tên thường gọi: Cây hành
  • Tên gọi khác: Cây hành ta, hành hoa, hành xanh, hành non
  • Tên khoa học: Allium fistulo-sum
  • Họ thực vật:Hành lá huộc họ Hành Alliaceae
  • Tên tiếng anh: Green onion
  • Phân bố: Hành được trồng ở khắp nơi trong nước ta, còn được trồng ở nhiều nước khác châu Á và châu Âu.
  • Tuổi thọ: Cây sống lâu năm
  • Gồm các loại cây: Hiện nay có 2 giống hành phổ biến: Giống hành gốc tím (hành sậy) và gốc trắng (hành hương). Hành gốc tím nông dân thích trồng hơn vì năng suất cao, ít sâu bệnh và ít đổ gãy lá hơn. Hành hương cọng và gốc nhỏ nhưng rất thơm.

II. Đặc điểm của cây Hành

  • Lá: Một cây có 5-6 lá, lá hình trụ rỗng, dài 30-50cm, phía gốc lá phình to, trên đầu thuôn nhọn. 
  • Hoa: Cụm hoa mọc trên một cán mang hoa hình trụ, rỗng, cụm hoa hình xim có ngấn thành hình tán giả, nhưng cuống tán giả ngắn đến nỗi cụm hoa trông giống hình cầu. Bao hoa gồm 2 vòng, mỗi vòng gồm 3 cánh, 3 lá đài màu trắng 6 nhị, chỉ nhị phình ở gốc, không có răng, bao phấn hình chữ T, 2 ngăn, dài 1 mm, một nhuỵ, bầu thượng, 3 ngăn, mỗi ngăn có nhiều noãn.
  • Quả: Quả nang, hình tròn đường kính chừng 6mm, hạt hình cạnh, màu đen.

Cây Hành

III. Tác dụng của cây Hành

1. Tác dụng trong ẩm thực

Cây hành được trồng chủ yếu để làm gia vị cho các món ăn, là thứ không thể thiếu và quá đỗi quen thuộc đối với mỗi người dân Việt Nam.

Người ta hay dùng hành để xào nấu, nêm vào canh, ướp thịt làm chả, muối dưa, làm nộm,… vừa giúp tăng hương vị, vừa làm món ăn nhìn trở nên hấp dần hơn.

2. Tác dụng chữa bệnh

Hành là một vị thuốc rất thông dụng trong nhân dân. Trong các tài liệu cổ này, người ta cho rằng hành có vị cay, bình mà không độc có năng lực phát biểu, hoà trung, thông dương, hoạt huyết, dùng làm thuốc ra mồ hôi, lợi tiểu, sát trùng, chữa đau răng, sắc uống lấy nước chữa các chứng sốt, sốt rét, cảm, nhức đầu, mặt mày phù thũng, còn làm yên thai, sáng mắt, lợi ngũ lạng.

Xem thêm:  Các Loại Cây Ra Hoa Vào Mùa Đông Đẹp Nên Biết

Hiện nay người ta cho rằng cây hành có tác dụng kích thích thần kinh, làm tăng sự bài tiết dịch tiêu hoá, có thể dùng để đề phòng ký sinh trùng đường ruột. Còn dùng trị tê thấp. Tinh dầu hành có tác dụng sát khuẩn mạnh, dùng ngoài chữa những mụn nhọt mưng mủ, dùng nước hành nhỏ mũi chữa được ngạt mũi, cấp tính và mãn tính, viêm niêm mạc mũi, khi bị cảm mạo, đầu nhức, mũi ngạt thì có thể dùng hành giã nát, thêm nước sôi vào rồi xông, hoặc cho hành vào cháo nóng mà ăn thì chóng khỏi.

3. Tác dụng khác: 

Ngoài công dụng là một loại rau và gia vị trong việc nấu ăn thì cây hành còn được dùng như là cây cảnh khi trồng thành bụi, thành khóm.

IV. Cách trồng và chăm sóc cây Hành

1. Cách trồng cây

Cây hành có thể trồng quanh năm, thích hợp trên nhiều loại đất. Thời gian sinh trưởng chỉ khoảng 60 ngày; năng suất bình quân trên 2 tấn/ha, hiệu quả kinh tế tốt.  Tuy nhiên, để việc canh tác hành lá đạt được hiệu quả như mong muốn cần áp dụng qui trình sản xuất phù hợp.

  • Đất trồng

Hành lá là loại rau màu ngắn ngày, nên khâu làm đất càng phải được thực hiện thật kỹ. Đất trồng hành phải được lên liếp cao, mặt đất phải được làm tơi nhỏ và sạch cỏ dại. Nên bón vôi xử lý đất, tiêu diệt côn trùng, nấm bệnh và vi khuẩn tồn tại trong đất khoảng 3 ngày trước khi trồng hành.

  • Mật độ và kĩ thuật trồng

Sau khi dọn đất xong là có thể đưa cây giống xuống trồng ngay. Do cây hành trồng bằng gốc, nên cần chọn cây già, gốc to, lá cứng, và không bị nhiễm sâu bệnh để trồng.  Tùy theo độ màu mỡ của đất, mùa vụ và giống hành, mà mật độ trồng cũng khác nhau. Song, số lượng cây giống trung bình cần cho 1000 m2  đất là khoảng 300kg. Trên mặt liếp, hành được trồng thành nhiều hàng, mỗi hàng cách nhau khoảng 20 cm, mỗi hốc trồng khoảng 2 tép. Chỉ cấy gốc hành xuống với độ sâu vừa phải – khoảng 3 cm, để giúp cho cây hành phát triển nhanh và mau nở bụi .

Xem thêm:  Cây Mồng Tơi

Nên sử dụng thêm phân chuồng và tro kết hợp với phân lân để bón lót trước khi xuống giống hành. Khi cây hành trồng được 7 ngày thì bắt đầu bón đợt phân đầu tiên, và tiếp sau đó là bón phân thúc – có thể chia thành 2 đến 3 đợt với lượng NPK hợp lý để giúp cây hấp thu và sinh trưởng tốt. Có thể sử dụng thêm các chế phẩm vi lượng, chất kích thích sinh trưởng, phân bón lá để tăng cường dinh dưỡng, và làm giảm hiện tượng cháy đầu lá hành.

2. Cách chăm sóc cây

  • Tưới nước

Do cây hành có thân thảo, lá hình ống, mình nước và dễ bị úng gốc, vì vậy yêu cầu về chế độ nước tưới cũng phải thích hợp. Bà con chỉ nên cung cấp cho hành một lượng nước vừa đủ. Tránh để cho liếp trồng hành bị ngập nước kéo dài, hoặc quá khô, đều làm ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của chúng, nhất là trong thời gian từ 7 đến 10 ngày đầu sau khi trồng.

  • Phân bón

Việc cung cấp phân bón cho cây hành cũng phải đảm bảo vừa đủ và cân đối. Cụ thể là nên chia ra làm nhiều đợt, với liều lượng chung gồm Ure, Super lân và KCl khoảng 50kg/1000m2 . Nếu bón thừa phân, nhất là phân đạm thì cây hành sẽ non yếu, dễ đổ ngã và dễ bị sâu bệnh tấn công gây hại.

  • Làm cỏ

Ngoài ra bà con cũng cần chú trọng việc phòng trừ cỏ dại, để hạn chế sự cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng của cỏ đối với cây hành, nhất là ở giai đoạn cây còn nhỏ.

  • Phòng trừ sâu bệnh hại

Trong suốt thời gian sinh trưởng của cây hành lá có thể có đến trên một chục đối tượng sâu bệnh xuất hiện và gây hại, Vì vậy, bà con cần quan sát và sớm phát hiện, để có biện pháp phòng trị kịp thời .

Xem thêm:  Cây Chè Vằng

Về sâu hại, cần chú ý các đối tượng nguy hiểm như sâu ăn tạp, sâu xanh da láng, sâu đục thân, dòi hại lá hành…Tuy mỗi loài có cách gây hại khác nhau, nhưng đều có đặc điểm chung là ở giai đoạn sâu non chúng cắn phá rất dữ, sau đó đục lỗ chui vào bên trong ống lá hành và gây hại. Do đó cần phải phun thuốc phòng trừ sớm, không nên để sâu lớn và chui vào trong lá hành, sẽ làm cho việc phòng trị gặp nhiều khó khăn.

Về bệnh hại, cần lưu ý các đối tượng chính là bệnh thối nhũn, cháy đầu lá, thán thư và thối gốc,…. Đây là các loại bệnh xuất hiện khá phổ biến và gây hại nặng cho cây hành, làm ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng hành. Các bệnh này thường gây hại khá sớm, từ lúc cây hành còn nhỏ cho đến khi thu hoạch. Đặc biệt nguy hiểm là bệnh thán thư và thối gốc. Chúng tấn công mạnh vào gốc hoặc lá của cây hành, làm cho các bộ phận này bị hư, nếu cây nhiễm bệnh nặng sẽ bị thối và chết, làm giảm năng suất, thậm chí còn có thể gây mất trắng nếu như không có biện pháp ngăn chặn kịp thời.

Gần đây còn có một loại bệnh mới xuất hiện trên hành lá, mà bà con thường gọi là bệnh” hành luột”, khiến bà con rất lo lắng. Bệnh này phát triển rất nhanh. Lúc đầu chỉ là những vết bệnh rất nhỏ, nhưng sau 1 – 2 ngày chúng lây lan làm vàng cả ruộng hành và gây chết cây hàng loạt, khiến năng suất giảm sút nhanh chóng.

Để phòng trừ sâu bệnh hại trên hành lá bằng thuốc BVTV đạt hiệu quả cao, cần chú ý phun thuốc khi hành vừa mới bị nhiem bệnh, và lúc sâu hại còn nhỏ. Điều quan trọng là khi phòng trừ sâu bệnh bằng thuốc hóa học không nên dùng một loại thuốc, mà phải luân phiên các loại thuốc với nhau, để tránh khả năng kháng thuốc của chúng.

Viết một bình luận