Cây khế

Mua tại Shopee Mua tại Lazada Mua tại Tiki.vn

120.000

Cây khế la một loại cây truyền thống phổ biến tại Việt Nam, đã được trồng và chăm sóc qua nhiều thế hệ với nhiều ứng dụng đa dạng. Không chỉ làm đẹp với hoa tươi, quả thơm ngon, cây khế còn được ưa chuộng vì có nhiều hình dáng phong phú trong việc trang trí cảnh quan. Bên cạnh đó, mọi bộ phận của cây khế, từ lá, vỏ, thân, rễ đến quả, đều mang lại nhiều lợi ích trong việc điều trị bệnh tật. Đặc biệt, cây khế chứa nhiều chất dinh dưỡng giúp củng cố hệ miễn dịch và nâng cao sức khỏe tổng thể.

Đặc điểm của cây khế

Ngũ liêm tử, hay còn được biết đến với tên gọi cây khế, có tên khoa học là Averrhoa carambola L., thuộc họ Chua me đất – Oxalidaceae, có nguồn gốc từ đất nước Sri Lanka.

Cây khế có thân gỗ nhỏ, với nhiều cành nhánh phân cành thấp, đạt chiều cao khoảng từ 3-7m. Khi cây trở nên già, vỏ thân chuyển sang màu nâu đỏ, xuất hiện nhiều nốt sần và ít lông hơn so với thân non. Gỗ của cây khế có độ giòn, dễ gãy, và rễ có thể đi sâu tới 1,5m, với các rễ lông hút hoặc rễ chùm tập trung ở khoảng 30-40cm dưới mặt đất.

Lá của cây khế có màu xanh tươi, có hình dạng trái xoan nhọn ở đầu, mọc đối ở các cành, mép lá nguyên, và có chiều dài lên đến 50cm.

Hoa của cây khế có màu tím hồng, tụ tập thành chùm ở nách lá hoặc đầu cành, tạo nên một diện mạo hoa rực rỡ. Mỗi cánh hoa có 2 phần móng ngắn màu trắng; phần phiến hình bầu dục có màu hồng tím nhạt ở mặt ngoài, trong khi mặt trong lại có màu đậm hơn với nhiều chấm tím đậm.

Cây khế thường bắt đầu nảy chồi vào mùa xuân, hoa bắt đầu nở vào đầu mùa hạ và quả chín vào cuối mùa thu.

Tác dụng của cây khế

Quả của cây khế thường mang hương vị chua ngọt và có tính bình, đồng thời có công dụng thanh nhiệt, giải khát, trừ phong, và tiêu viêm. Quả khế được sử dụng trong nhiều trường hợp như chữa ho, viêm họng, sổ mũi, dị ứng, lở sơn, thúc sởi mọc, bí tiểu, sốt rét, và cả scorbut (một loại bệnh do thiếu vitamin C gây nên, thường xuất hiện với các biểu hiện như viêm lợi, chảy máu chân răng, tụ máu dưới màng xương, tăng sừng hóa ở nang lông,…).

Lá của cây khế cũng có vị chua, chát, tính bình, và được biết đến với tác dụng thanh nhiệt, mát huyết, tiêu viêm, và lợi tiểu. Công dụng của lá khế bao gồm chữa lở sơn (dạng bệnh dị ứng, lở loét do tiếp xúc với cây sơn), dị ứng thông thường, nổi mề đay, cảm nắng, sổ mũi, sốt, ho, sốt xuất huyết, tiểu buốt, tiểu ra máu, mụn nhọt, ngộ độc, và các bệnh khác như viêm tiết niệu, viêm âm đạo ở phụ nữ.

Hoa của cây khế có hương vị chua chát, hơi ngọt, và tính bình. Chúng được biết đến với công dụng bổ thận sinh tinh, nhuận phế, trừ ho, và giảm khát. Hoa khế cũng được sử dụng để chữa kinh giản (co giật) ở trẻ em, ho gà, thận hư, và kém tinh khí bằng cách hãm nước sôi uống.

Vỏ thân và vỏ rễ của cây khế có vị chua chát, hơi ngọt, và tính bình. Chúng có tác dụng thanh hỏa nhiệt, tiêu đờm trệ, trừ nhiệt tích, giúp ban sởi dễ mọc và trừ ho. Việc sử dụng vỏ thân và vỏ rễ khế cũng có thể giúp chữa đau khớp, đau đầu mãn tính, viêm dạ dày, viêm ruột, tiểu ít, lên sởi ở trẻ, hoặc các vấn đề như viêm họng.

Ngoài ra, cây khế còn được sử dụng trong nấu ăn để tạo ra những món ngon như canh chua tôm nấu khế, ốc xào khế,… Nhiều người cũng trồng cây khế trong vườn hoặc trước sân nhà để tạo ra không gian mát mẻ và làm đẹp thêm môi trường sống.

Cách trồng cây khế

  • Thời vụ trồng

Mùa trồng khế thường bắt đầu vào mùa xuân, khi cây thường phát triển và bắt đầu đưa ra hoa vào đầu mùa hạ, quả chín vào cuối mùa thu. Vì vậy, thời điểm tốt nhất để trồng khế là trong vụ xuân hoặc vụ thu, từ tháng 2-3 đến tháng 8-10 theo lịch dương hàng năm.

  • Nhiệt độ

Cây khế có khả năng chịu đựng nhiệt độ cao, và cây lớn có khả năng chống lại rét đậm và nắng nóng. Tuy nhiên, để quả chín đẹp, thơm, và ngọt, nên duy trì nhiệt độ khoảng 22-25 độ C. Mặc dù cây có khả năng chịu hạn nhưng nên tránh ánh sáng trực tiếp, có thể trồng xen kẽ với cây thân gỗ và cây ăn quả tán rộng khác.

  • Đất trồng

Về đất trồng, cây khế có thể thích ứng với nhiều loại đất, tuy nhiên, đất mùn tơi xốp và độ pH từ 5,5-6,5 sẽ giúp cây phát triển tốt nhất. Trước khi trồng, nên bón lót đất với phân hỗn hợp như phân trùn quế, phân chuồng hoai, vỏ trấu, xơ dừa, và mùn hữu cơ. Trong trường hợp trồng trong chậu, sử dụng sỏi và đá để lót dưới đáy chậu giúp thoát nước. Đối với việc trồng trực tiếp ngoài vườn hoặc trên đồi, hố cần đào với kích thước thích hợp, thường là 0,6×0,6×0,6m, hoặc 1,0×1,0×0,8m đối với đất xấu.

  • Dụng cụ trồng

Dụng cụ trồng có thể thay đổi tùy thuộc vào diện tích và điều kiện trồng. Nếu có diện tích lớn, có thể trồng trực tiếp vào đất vườn hoặc đồi. Ngược lại, nếu không có nhiều diện tích, cây khế vẫn có thể được trồng trong thùng hoặc chậu. Điều quan trọng là chọn dụng cụ trồng có kích thước đủ rộng để bầu rễ có không gian để phát triển, đặc biệt khi cây khế là loại cây thân gỗ và có tuổi thọ lâu.

  • Chọn giống

Lựa chọn giống trồng là một quyết định quan trọng, bạn có thể chọn giữa khế chua hoặc khế ngọt tùy thuộc vào sở thích cá nhân. Việc nhân giống có thể được thực hiện thông qua hai phương pháp: ghép hoặc chiết cành. Đảm bảo rằng cây con đạt chuẩn để đảm bảo giữ lại đầy đủ các đặc tính của cây mẹ và không bị ảnh hưởng bởi sâu bệnh. Cây giống nên có chiều cao trên 50cm để đảm bảo sức khỏe và phát triển tốt.

  • Kỹ thuật trồng

Khi thực hiện việc trồng cây, hãy chú ý đến thời điểm, nên chọn buổi sáng sớm hoặc khi trời mát để tránh ánh nắng chói lọi trong buổi trưa nóng, điều này có thể gây sốc nhiệt cho cây. Sau khi cây giống được đặt vào hố trồng, hãy đảm bảo cố định cây bằng cách cắm cọc để tránh tình trạng đổ đỗ. Quá trình tưới nước ngay sau khi trồng là quan trọng để duy trì độ ẩm cho đất, nên giữ độ ẩm khoảng 80%.

Khi cây đạt đến chiều cao khoảng 1m, quan trọng là thực hiện cắt tỉa và tạo tán để loại bỏ những cành già khô héo, cũng như những cành bị sâu bệnh, để tập trung dinh dưỡng cho những cành khỏe mạnh hơn. Tổng cộng, việc tỉa cành cần được thực hiện đều để loại bỏ những cành quá mức rậm rạp. Đặc biệt với loại cây khế, có thân khá giòn, việc cắm cọc rất quan trọng để tránh tình trạng gãy trong quá trình thu hoạch trái.

Cách chăm sóc cây khế

  • Tưới nước

Tưới nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình trồng cây khế, bao gồm cả khế chua và khế ngọt. Đặc biệt là trong mùa khô và khi quả đang phát triển, cung cấp đủ lượng nước là điều không thể thiếu. Việc duy trì độ ẩm cho đất có thể được thực hiện bằng cách phòng trừ cỏ dại, thường xuyên cắt tỉa và vun xới đất. Việc che phủ gốc cây bằng rơm rạ hoặc cây phân xanh cũng giúp giữ độ ẩm cho đất.

  • Bón phân

Để cây khế phát triển mạnh mẽ và mang lại trái có chất lượng tốt, việc bón phân rất cần thiết. Trong giai đoạn 3 năm đầu, khi cây đang trong giai đoạn sinh trưởng chính, cần bón phân thúc với hàm lượng 200-400g NPK và 5kg phân chuồng hoai mục. Các năm tiếp theo, giai đoạn thu hoạch nhiều quả yêu cầu lượng phân tăng khoảng 15%, chia ra làm 3 lần trong một năm.

  • Phòng trừ sâu bệnh

Mặc dù cây ít bị tấn công hơn bởi sâu bệnh hại, nhưng vẫn cần theo dõi và bắt sâu bằng tay, giữ vườn sạch sẽ để phòng tránh bệnh hại. Ngoài ra, việc đảm bảo nguồn nước tưới không bị ô nhiễm cũng làm giảm rủi ro mắc phải các dịch bệnh hại.

  • Cắt tỉa cành lá

Tổng cộng, sau khi thu hoạch quả, trước khi bắt đầu mùa hoa mới, việc tỉa cành cây khế cần được tiến hành. Cắt tỉa những cành già, sâu bệnh, và yếu giúp cây khỏe mạnh hơn. Tỉa bớt tán cây nếu quá dày để đảm bảo thông thoáng và cắt tỉa để tạo ra khung tán rộng, đồng thời giữ cho cành phân bố đều trong tán, tránh ánh nắng gây nứt vỏ và nám quả do cây khế không thích ánh nắng trực tiếp.

5/5 - (1 bình chọn)