Cây bao báp

Mua tại Shopee Mua tại Lazada Mua tại Tiki.vn

130.000

Ở Việt Nam, có lẽ rất ít người đã nghe đến cây bao báp khổng lồ ở Châu Phi, một trong những loài cây sống lau năm và lớn nhất trong số các loại cây có hoa trên toàn cầu. Đất nước Madagascar đóng góp 6 loại, trong khi Đông Phi và Australia mỗi nơi đều ghi nhận một loài. Loại cây đặc biệt này, có tên khoa học là Adansonia grandidieri Baill., thuộc phân họ Bombacoideae, trong họ Gạo (Bombacaceae) và được gọi bằng tên tiếng Anh là Baobab tree. Đặc điểm nổi bật của nó còn được biết đến với biệt danh ‘cây bánh mì của khỉ’ (Monkey-bread tree).

Tìm hiểu chung về cây bao báp

  • Tên thông thường: Bao báp
  • Họ thực vật: Từng được xem là họ Gạo (Bombacaceae), nhưng hiện nay được phân vào phân họ Gạo (Bombacoideae)
  • Nguồn gốc: Đến từ châu Phi, với 6 loài từ Madagascar, 1 loài từ thảo nguyên nhiệt đới Đông Phi và 1 loài từ Australia
  • Tuổi thọ: Có thể sống hàng nghìn năm
  • Màu hoa: Trắng

Phân loại cây bao báp

Bao báp là một chi của 8 loài cây thân gỗ có kích thước từ vừa đến lớn:

  • Adansonia digitata – Bao báp châu Phi (khu vực đông bắc, trung và miền nam châu Phi)
  • Adansonia grandidieri – Bao báp Grandidier (Madagascar)
  • Adansonia gregorii (đồng nghĩa A. gibbosa) – Bao báp Australia (tây bắc Australia)
  • Adansonia madagascariensis – Bao báp Madagasca (Madagascar)
  • Adansonia perrieri – Bao báp Perrier (Madagascar)
  • Adansonia rubrostipa (đồng nghĩa A. fony) – Bao báp Fony (Madagascar)
  • Adansonia suarezensis – Bao báp Suarez (Madagascar)
  • Adansonia za – Bao báp Za (Madagascar)

Đặc điểm của cây bao báp

Hình dáng bên ngoài: Bao báp thường có thân khổng lồ và mọc thẳng, tạo nên hình dáng độc đáo với các cành tán rộng lớn. Có khi tán lá của chúng rộng hơn cả thân cây và có khả năng tích trữ lượng nước lên đến 120.000 lít bên trong thân mình, giúp chúng chịu đựng trong môi trường khô hạn đặc trưng của từng khu vực.

Kích cỡ: Chiều cao trung bình của bao báp là khoảng 25m, với đường kính gốc từ 7 đến 11m. Một số đặc biệt có thể cao tới 50m.

Lá: Bao báp thường có ít lá, mỗi lá dài khoảng 15cm và mang hình dạng giống như bàn tay người với các gân lá không đối xứng. 5 đến 7 lá nhỏ nằm gần cuống chính, hình dáng này giống như những ngón tay, được biết đến với tên lá hình ngón. Vào mùa khô, lá thường rụng, khiến cho cây chỉ còn những cành khô trơ.

Hoa: Hoa của bao báp có màu trắng nhạt, rộng và thơm phức. Chúng mở chỉ trong một đêm, tượng trưng như những ngôi sao sáng lấp lánh giữa bầu trời đêm.

Quả: Quả của bao báp có hình bầu dục, bên trong chứa nhiều hạt. Kích thước của quả có thể lên tới 16-17cm trong đường kính và 30cm chiều dài.

Rễ: Rễ của cây bao báp thường phủ rộng trên mặt đất, thường không đi sâu quá 5m, và có thể lan ra khoảng vài chục mét so với thân cây.

Tác dụng của cây bao báp

  • Giá trị ẩm thực

Mọi phần của cây bao báp, từ rễ, vỏ, thân, lá, hoa đến quả, đều mang lại giá trị sử dụng cao. Lá tươi của bao báp thường được sử dụng trong nấu súp hoặc như rau gia vị khi đã khô. Quả khô nghiền thành bột thường được trộn với cháo yến mạch hoặc hòa vào nước để tạo ra một loại đồ uống giải khát thơm ngon.

Bên cạnh đó, hỗn hợp giữa nước và bột quả cũng được áp dụng trong việc điều trị bệnh sốt rét. Hạt của bao báp có thể dùng để làm đặc cho các món súp, hay cũng có thể được sử dụng như hạt giã nhỏ để thu được dầu thực vật.

  • Tác dụng y học

Lá của cây bao báp được coi là có tác dụng trong việc chữa trị bệnh liên quan đến thận, bàng quang, hen, mệt mỏi, và tiêu chảy. Ngoài ra, lá và hoa của nó cũng được sử dụng để điều trị các bệnh liên quan đến đường hô hấp, tiêu hóa và mắt.

Bột từ hạt bao báp thường được sử dụng trong việc chăm sóc răng miệng. Thịt của quả, hạt và vỏ được xem như có khả năng giải độc, đặc biệt khi bị nhiễm độc từ cây sừng trâu. Nhựa từ vỏ có thể được sử dụng như thuốc thảo dược để làm dịu hoặc kích thích mồ hôi.

  • Trang trí và làm cảnh

Với vẻ đẹp đặc trưng, cây bao báp đã trở thành một biểu tượng của thiên nhiên hoang dã tại châu Phi. Chúng thường được trồng để tạo bóng mát, trang trí khu vườn và thu hút du khách đến thăm quan.

  • Tác dụng khác

Vỏ của bao báp có thể được chế biến thành dây thừng, lưới câu cá, sợi dệt vải và thậm chí cả giấy. Đặc biệt, vỏ của chúng còn giữ nước rất tốt, đóng vai trò như một nguồn nước dự phòng quý giá, giúp cứu giúp nhiều cư dân trong thời kỳ hạn hán.

Cách trồng và chăm sóc cây bao báp

Cây bao báp thường sinh sôi từ hạt giống. Đơn giản là khi chúng rơi xuống mặt đất và đón nhận mùa mưa, hạt sẽ mọc trở thành cây. Đặc điểm độc đáo của bao báp là khả năng tái sinh vỏ, điều này không giống với bất kỳ loài cây nào khác trên trái đất.

Chúng thích ứng tốt với môi trường khô cằn và nắng nóng. Ở những vùng mưa có lượng từ 200 đến 760 mm mỗi năm, nơi mưa kéo dài trên 7 tháng và nhiệt độ trung bình từ 15 đến 30°C, bao báp sẽ xanh tươi suốt cả năm.

5/5 - (1 bình chọn)