Cây tỳ bà

Mua tại Shopee Mua tại Lazada Mua tại Tiki.vn

24.000

Từ lâu đời, cây tỳ bà đã trở thành một loài cây quen thuộc trong văn hóa của chúng ta. Không chỉ riêng lá (hay còn gọi là Tỳ bà diệp), mà quả của nó cũng được coi là một dược liệu có khả năng chữa bệnh hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu chi tiết về các đặc điểm, tác dụng và điều kiện trồng loại cây này.

Nguồn gốc và đặc điểm của cây tỳ bà

Cây tỳ bà còn có thể được biết đến với các tên khác như cây nhót tây hay lô quất. Tên khoa học chính xác của cây này là Eriobotrya japonica. Đây là một loại cây thân gỗ, cho quả ăn được, thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae).

Xuất xứ của cây tỳ bà có thể được tìm thấy ở vùng Đông Nam Trung Quốc. Tuy nhiên, nó đã được trồng và nuôi dưỡng ở Nhật Bản suốt hơn một thiên niên kỷ, từ đó có tên khoa học “japonica” để chỉ nguồn gốc từ Nhật.

Về phân bố, cây tỳ bà hiện diện trên khắp châu Á, châu Âu, Brazil và một số bang ở phía nam của Mỹ.

Thân của cây tỳ bà thường ngắn và mọc nhiều cành, tạo nên hình dáng như một lùm cây lớn. Mặc dù có thể đạt đến chiều cao tối đa 10m, thường thì cây chỉ cao khoảng từ 3 đến 4m.

Lá của cây mọc xen kẽ, có màu xanh đậm, chắc chắn và dày. Viền lá có những răng cưa nhọn. Bề mặt lá có lớp lông mịn, khi chạm vào sẽ cảm nhận được độ ráo. Còn lá non, nó có nhiều lông tơ dày đặc.

Hoa của cây tỳ bà mang màu trắng tinh khiết, với đường kính khoảng 2cm; mỗi hoa gồm năm cánh và thường mọc thành từ 3 đến 10 bông trong một chùm. Hoa tỳ bà phát ra hương thơm ngọt ngào, có thể cảm nhận từ xa.

Quả của cây được sắp xếp theo dạng chùm. Mỗi quả có hình tròn hoặc hình trứng, với kích thước khoảng từ 3 đến 5cm. Vỏ quả có màu từ vàng, cam đến nhẹ hồng. Phần thịt bên trong quả có màu từ trắng đến vàng hoặc cam, chứa nhiều nước và có hương vị ngọt ngào hoặc hơi chua tùy thuộc vào giống. Trong mỗi quả, có 5 múi và khi quả chín, chúng có thể chứa 5 hạt. Quả thường bắt đầu chín từ cuối mùa đông đến đầu mùa xuân.

Tác dụng của cây tỳ bà

  • Về mặt ẩm thực

Quả của cây tỳ bà giàu chứa đường, acid và pectin. Chúng ta có thể sử dụng quả này như bất kỳ loại trái cây tươi nào, hoặc kết hợp với các loại trái cây khác để tạo nên một món salad trái cây tươi ngon. Các dạng chế biến khác của quả tỳ bà bao gồm việc tạo thành siro, mứt, thạch và thậm chí cả tương ớt. Ở Nhật Bản, trái xanh của loại này thường được sử dụng trong việc làm bánh và kẹo. Ngoài ra, người ta còn dùng quả này để ủ rượu; nó có thể chuyển hóa thành rượu vang hoặc rượu trắng, thậm chí cả đường tinh thể. Một số loại rượu nổi tiếng của Ý như nocino và amaretto cũng chứa thành phần từ hạt biwa.

Hạt của cây tỳ bà và mai đều có chứa glycosides cyanogenic, nhưng nồng độ độc tố trong chúng rất thấp, do đó không gây nguy hiểm cho sức khỏe.

  • Về lĩnh vực y học

Siro từ quả tỳ bà thường được sử dụng trong y học Trung Hoa như một liệu pháp dịu cổ họng và giảm ho. Lá cây tỳ bà khi kết hợp với các thành phần khác, có tác dụng tốt cho hệ tiêu hóa và hô hấp. Ở Nhật Bản, lá cây này được sấy khô để tạo thành một loại trà được gọi là “cha biwa”, được sử dụng trong việc điều trị và chăm sóc da, như việc chữa vẩy nến và eczema.

  • Về giá trị dinh dưỡng

Trái tỳ bà chứa nhiều vitamin A, chất xơ, kali và mangan, nhưng lại ít chất béo bão hòa và natri. Dù lá và hạt của cây có chứa một lượng nhỏ glycosides cyanogenic, nhưng nó không gây hại khi tiêu thụ. Cuối cùng, cây tỳ bà cũng được trồng nhiều để trang trí và tạo bóng mát cho khu vườn.

Cách trồng và chăm sóc cây tỳ bà

Cây tỳ bà phát triển mạnh mẽ và thích hợp với khí hậu của Việt Nam. Để trồng, mỗi cây nên được cách nhau khoảng 5-6m để đảm bảo không gian phát triển tối ưu. Về đất đai, chúng thích hợp với mọi loại đất miễn là đảm bảo độ dẫn thoát nước tốt và đặc biệt, khoảng cách từ mặt đất đến mặt nước phải từ 60-70cm.

Sau khoảng hai đến ba năm, cây tỳ bà sẽ cho ra trái. Với khả năng sinh sản mạnh mẽ, chúng mang lại lượng trái ổn định và phù hợp cho việc kinh tế. Tuy nhiên, việc trồng cây quá thấp có thể dẫn đến ngập úng khi mưa lớn, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.

Trong giai đoạn đầu, hạn chế việc sử dụng phân hóa học và thuốc trừ sâu. Khi cây đã ổn định trong khoảng một tháng, nếu phát hiện dấu hiệu sâu bệnh, hãy sử dụng thuốc phòng trừ thích hợp.

Về môi trường sống, cây tỳ bà thích nghi tốt với hầu hết các điều kiện khí hậu tại Việt Nam. Chúng thường bắt đầu ra hoa vào cuối tháng 12 và ít bị sâu bệnh.

Trong việc tưới nước, người trồng nên duy trì một lịch trình tưới đều đặn, đặc biệt là vào mùa nắng và giai đoạn ra hoa, thu hoạch.

Về phân bón, nên bón phân định kỳ mỗi 6 tháng, tuỳ thuộc vào kích thước và nhu cầu của cây. Đồng thời, việc làm sạch cỏ dại và xử lý đất sau mỗi mưa cũng rất quan trọng để đảm bảo cây luôn trong tình trạng tốt nhất.

5/5 - (1 bình chọn)