Cây Bồ Quân

Cây bồ quân là cây ưa sống ở vùng núi ẩm mát, tuy là cây mọc tự nhiên nhưng lại cho thứ quả ngọt và là món ăn vặt thuở thơ bé  của mỗi người. Cây dùng làm thuốc, quả dùng để

ăn tươi tráng miệng, để chưng cất rượu, do đó mà quả có giá thành cao và mang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người trồng cây.    

I. Giới thiệu về cây Bồ Quân

Tên thường gọi: Cây Bồ quân
Tên gọi khác: Mùng quân, hồng quân, cây quân trắng, mùng quân rừng, cây mận quân…
Tên khoa học: Flacourtia Jangomas hoặc Flacourtia cataphracta Roxb
Họ thực vật: Thuộc họ bồ quân (Flacourtiaceae)
Nguồn gốc xuất sứ: Cây bồ quân có nguồn gốc từ các nước châu Á nước đại diện là Ấn Độ
Nơi sống: Cây bồ quân thường mọc hoang ở các khu rừng nhiệt đới, vùng đồi núi thấp đất ẩm
Phân bố: Cây mọc nhiều ở hầu hết các nước khu vực châu Á. Ở nước ta cây bồ quân có gần như ở khắp các tỉnh thành từ Bắc vào Nam: Lai Châu, Hòa Bình, Ninh Bình, Yên Bái, Quảng Nam, Đăk Lăk, Lâm Đồng, Bình Phước…
Màu sắc của hoa: Hoa có màu trắng xanh
Thời gian nở hoa: Cây ra hoa vào tháng 4 – 5 và cho quả từ tháng 8 – 10 âm lịch hàng năm
Cây bồ quân
Cây bồ quân thường mọc hoang ở các khu rừng nhiệt đới, vùng đồi núi thấp đất ẩm

II. Đặc điểm của cây Bồ Quân

  • Hình dáng bên ngoài: Cây bồ quân là cây thân gỗ nhỏ, tán xòe rộng, có nhiều gai nhọn dài ở phần thân gốc và cành. 
  • Kích thước: Cây Bồ Quân trưởng thành có chiều cao khoảng 10 – 15m, đối với cây trồng làm cảnh chỉ nên hãm chiều cao khoảng 5 – 8m.
  • Cành: Cành bồ quân thường mềm, dẻo và nhiều gai nhọn. Khi cây sai nhiều quả cành cong trĩu xuống như cây liễu tạo cho cây có hình dáng rất đẹp mắt.
  • Lá: Lá cây bồ quân có lông mịn, lá non có màu nâu đỏ khi già mặt dưới lá chuyển màu xanh đậm, sờ vào có cảm giác thô ráp. Lá có hình bầu dục thuôn dài, chóp nhọn, mép lá hình răng cưa, cuống khá dài từ 4 – 6cm, gân lá nổi to.
  • Hoa: Hoa bồ quân nở ra từ đầu cành hoặc kẽ lá thành chùm có cuống dài, xuất hiện cùng lúc với chồi, lộc non. Hoa nhỏ màu trắng hoặc hơi xanh có mùi thơm dịu, hoa bắt đầu nở từ tháng 4 vào tháng 5 hoa nở rộ. 
  • Quả: Quả bồ quân có hình tròn giống như quả mận, khi non vỏ quả màu xanh lục có vị chua và chát, khi già chuyển màu đỏ tía và chuyển màu đỏ thẫm khi chín rộ. Bên trong lớp vỏ là lớp cùi thịt khi chín rộ có vị ngọt mát ôm trọn lấy hạt nhỏ màu nâu, bên trong hạt có chứa phôi mầm màu trắng. Quả thường cho thu hoạch vào khoảng tháng 8 – 10 âm lịch. Quả bồ quân thường ra mỗi năm một vụ nhưng với ngày nay với kỹ thuật lai tạo đã có thể cho ra nhiều giống cây cho quả trái mùa. 

III. Tác dụng của cây Bồ Quân

1. Tác dụng trong trang trí, làm cảnh

Cây bồ quân có tán xòe rộng, màu sắc của lá và quả rất đẹp mắt nên được trồng ở nhiều nơi như: Xung quanh nhà ở, trường học, vườn thuốc nam của bệnh viện… để làm cảnh, tạo bóng mát.

Hơn nữa cây còn được trồng ở các khu du lịch sinh thái có địa hình dốc để chống sạt lở, xói mòn đất đai. Quan trọng nhất là giúp thanh lọc bầu không khí làm giảm bớt ô nhiễm môi trường.

2. Tác dụng chữa bệnh

Theo đông y, rễ cây bồ quân có vị chát, quả non có vị chua ngọt và hơi chát, tính mát có tác dụng lợi tiểu, làm băng se niêm mạc ruột, giảm tiết acid dịch vị, rất tốt cho gan, mật. 

Ăn quả bồ quân thường xuyên có tác dụng nhuận tràng, giúp tiêu hóa tốt, tránh được một số bệnh đường tiêu hóa: Viêm gan, viêm túi mật..

Rễ cây sao khô sắc uống hoặc dùng rễ tươi rửa sạch, chặt nhỏ lam nước uống (cho thuốc và nước sạch vào ống nứa, tre vần cạnh bếp lửa cho sôi, uống lúc thuốc còn ấm). Dùng để chữa các chứng đái rắt, đái khó, đái đêm nhiều lần do viêm bàng quang, đặc biệt  dùng phương thuốc này thường xuyên tránh được nguy cơ u xơ tuyến tiền liệt rất hiệu quả.

3. Tác dụng khác

Quả bồ quân cũng được sử dụng làm mứt, ô mai cho hương vị rất thơm ngon và được lứa tuổi học sinh rất ưa chuộng.

Tìm hiểu về cây bồ quân
Quả bồ quân được sử dụng làm mứt, ô mai cho hương vị rất thơm ngon

IV. Cách trồng và chăm sóc cây Bồ Quân

1. Cách trồng cây

  • Nhân giống và chọn giống 
Xem thêm:  Cây Cỏ Bạc Đầu

Cây bồ quân được nhân giống bằng phương pháp ươm hạt hoặc chiết, ghép cành. Dưới đây tôi xin chia sẻ với bạn đọc về phương pháp ươm hạt. 

Chọn quả bồ quân chín đều màu đỏ thẫm đã nhăn héo vỏ rồi phơi nắng để se khô phần cùi thịt hoặc ủ đống dưới tác động của nhiệt độ cao sẽ làm rữa nát phần cùi rồi dùng rổ rá vò tách vỏ. 

Sàng sảy bỏ hết những hạt lép chỉ lấy hạt mẩy, chắc rồi ngâm hạt bồ quân trong nước khoảng  24 giờ. Sau đó vớt ráo rồi ủ bằng khăn vải mềm khoảng 3 – 5 ngày là hạt nảy mầm, nếu sau 5 ngày mà mầm không đều có thể pha thuốc kích mầm tưới lên đều lên hạt rồi ủ tiếp 2 – 3 ngày sau đó. Khi hạt nứt vỏ phôi trắng nhú ra là hạt đã nảy mầm có thể đem gieo được. 

  • Đất ươm và cách ươm

Nếu ươm hạt bồ quân trong túi bầu chỉ cần cho đất ẩm, đủ dinh dưỡng vào bầu hoặc có thể cho một chút phân chuồng hoai mục để ươm.

Nếu ươm giống bồ quân trên địa hình bằng phẳng cần phải cày bừa nhỏ đất, lên luống cao khoảng 20cm, rộng khoảng 1- 1,5m, chiều dài tùy ý.  Rắc phân chuồng (phân gà, phân bò hoặc phân xanh hữu cơ (bèo hoa dâu ủ mục) lên luống rồi  vằm đều với đất, tưới lên mặt luống cho ẩm đất.

Phải đảm bảo có rãnh thoát nước khi mùa mưa đến tránh ngập thối cây con.

Cách ươm: Có thể rạch hàng rồi đặt từng hạt, mỗi hạt cách nhau khoảng 10 – 15cm hoặc rắc đều rồi đợi cây mọc mầm, cây kém thì  nhổ bỏ. Sau khi rắc hạt bồ quân xong cần vùi đất cho hạt tránh côn trùng phá hại hạt giống. 

2. cách chăm sóc

Sau khi gieo hạt bồ quân xong tưới nước luôn cho bầu, luống ươm và phải che chắn mặt luống hoặc làm giàn che mát cho luống đất  tránh mưa to làm gãy mầm con. 

Tưới nước thường xuyên cho luống ươm mỗi ngày một lần cho đến khi hạt lên mầm. Sau khi gieo khoảng 10 – 15 ngày tưới phân vi lượng cho cây bồ quân đủ dinh dưỡng để sinh trưởng.

Thường xuyên nhổ cỏ dại cho luống đất để tránh cạnh tranh dinh dưỡng đồng thời tỉa bỏ cây con kém chất lượng ngay từ ban đầu. 

Khi cây giống bồ quân được khoảng trên 30 ngày tuổi cần phun thuốc sâu, nấm để phòng bệnh thối nhũn cây con rồi mới đem trồng nơi đất mới. 

Ở nơi đất mới cũng phải chăm sóc thường xuyên để phát hiện sớm bệnh và xử lý kịp thời không để lây lan sang cây xung quanh.

Cây bồ quân là cây ăn quả nên cũng có một số loại sâu bệnh hại cây như sau: Rệp, sâu ăn lá non, bọ trĩ, bọ nhảy hại hoa lúc hoa bung cánh. Các loại sâu hại này rất dễ trị, chỉ cần dùng Reagant 3.6 EC pha theo nồng độ hướng dẫn trên bao bì. 

Phun lúc sáng sớm hoặc chiều tối đúng dịp sâu hoạt động sẽ có hiệu quả rất tốt, đây là thuốc sinh học nên không ảnh hưởng đến vật nuôi cũng như môi trường xung quanh.

Cây bồ quân là cây ăn quả cũng như là một vị thuốc đông y rất tốt cho sức khỏe, việc ươm trồng cây cũng không quá khó. Chỉ cần bạn đam mê cây và chịu khó tìm tòi, học hỏi là bạn đã có thể tự trồng cho mình loài cây yêu thích rồi!

Viết một bình luận