Cây Bá Bệnh

I. Giới thiệu về cây

  • Tên khác: Mật nhân, bách bệnh, mật nhơn, tho nan ( Lào), long jack (Mỹ), tongkat ali (Malaysia)
  • Tên khoa học: Eurycoma longifolia
  • Chi họ: Chi Eurycoma, họ Simaroubaceae (Thanh thất)
  • Phân bố: Bá bệnh là loài bản địa của Malaysia và Indonesia. Nó cũng có thể được tìm thấy ở một số quốc gia khác như Việt Nam, Ấn Độ, Lào, Philippin, Nam Trung Quốc hay Thái Lan nhưng số lượng ít hơn.Ở nước ta, bá bệnh ưa sống ở những vùng núi có độ cao dưới 1000 mét hoặc các khu vực trung du, Tây Nguyên hay những vùng đồi có chiều cao thấp.

II. Đặc điểm của cây

Cây bá bệnh còn được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như cây mật nhân hay cây bách bệnh. Đây là một loại cây bụi có thân mảnh có chiều cao khoảng 10m. Thân cây mọc thẳng đứng và thường không phân nhánh. Lớp vỏ bao bọc bên ngoài thân cây màu trắng xám hoặc vàng ngà.

Cây Bá Bệnh
Cây Bá Bệnh

Lá cây mọc kép chứa khoảng 30- 40 lá chét đối xứng nhau có mặt trên màu xanh bóng và trắng ở mặt dưới. Kích thước lá kép có thể dài đến 1 mét, trong khi đó các lá chét thường có chiều dài dao động từ 5 -20 cm và chiều ngang tối đa khoảng 6cm.

Xem thêm:  Cây Trôm

Khi trưởng thành, cây bá bệnh cho ra nhiều hoa và quả. Hoa thuộc dạng lưỡng tính, nở vào tháng 1 và 2 hàng năm, màu đỏ nâu, phát triển ở các nách lá thành từng cụm nhỏ hình chùy. Cánh hoa có kích thước khá nhỏ và mềm mại do có nhiều lông tơ mịn bao quanh.

Cây bá bệnh thường ra vào giai đoạn tháng 4 – tháng 5. Nó có hình trứng chứa một hạt, vỏ cứng có rãnh nhỏ ở giữa. Khi còn non, quả có màu nâu vàng và chuyển dần sang màu nâu đỏ khi chín.Quả chín rụng xuống đất khi gặp điều kiện thuận lợi sẽ đâm chồi và phát triển thêm nhiều cây con mới.

III. Tác dụng của cây

Theo Đông y, cây bá bệnh có tác dụng thanh giải lý nhiệt, lợi tiểu, lương huyết chuyên chủ trị các chứng: Chàm ở trẻ em, đi tiểu ra máu, đau mỏi lưng, chướng hơi, đầy bụng, ăn lâu tiêu. Ngoài ra, lá còn giúp chữa lở ngứa, quả chữa bệnh lỵ, lá giúp giải rượu và trị giun.

IV. Cách trồng và chăm sóc cây

Với cây bá bệnh, chúng ta có thể trồng bằng 2 cách:

Một là, trồng bằng cây con

Những cây bá bệnh con mọc trên rừng khá nhiều, nếu nhà ở gần các vùng rừng núi này hoặc có người quen ở đây thì có thể đào những cây con để mang về nhà trồng.

Tuy nhiên khi vừa đánh cây con về bạn không nên di chuyển cây ra chậu cảnh hay vườn nhà mình ngay lập tức mà hãy để nguyên cây trong bao ươm khoảng 15 – 20 ngày để cây bén rễ và ra lá non. Mỗi ngày tưới nước cho cây 2 lần vào sáng và tối.

Xem thêm:  Cây Ké Đầu Ngựa

Sau khoảng thời gian này bạn có thể di chuyển cây con ra vị trí trồng mong muốn, đào hố sâu khoảng 50x50cm, cho đất hỗn hợp vào để lấp đầy hố. Lúc đầu hãy trồng cây ở chỗ mát hoặc dưới những tán cây to để tránh ánh nắng trực tiếp.

Hai là, trồng bằng hạt giống

Bước 1: Xử lý hạt giống

  • Cách phổ biến nhất để diệt khuẩn cho hạt giống là ngâm hạt trong dung dịch thuốc tím KMnO4 nồng độ 0,1% trong khoảng nửa tiếng.
  • Vớt hạt ra ngoài để ráo rồi tiếp tục cho vào nước 55 độ C trong khoảng 3 – 4 tiếng.
  • Vớt hạt ra ngoài ủ trong lớp vải mỏng, bảo quản nơi có nhiệt độ khoảng 30 độ C.
  • Mỗi ngày đều ngâm hạt vào nước lạnh khoảng 1 giờ đồng hồ cho đến khi thấy hạt nứt nanh ra thì mang ra gieo. Tránh trường hợp để hạt mọc mầm quá dài khi gieo dễ bị gãy.

Bước 2: Gieo hạt

  • Đánh tơi đất và bón thêm phân để chuẩn bị gieo hạt trực tiếp vào bầu.
  • Tạo bầu nhỏ sâu khoảng 0,5 cm gieo 1 hạt đã nảy mầm vào đó rồi phủ 1 lớp đất mỏng lên trên.
  • Ngâm nước vôi 1 ít rơm, rạ khô để khử trùng sau đó đậy lên mặt bầu.
  • Mỗi ngày tưới nước 2 lần để tạo độ ẩm cho hạt bên trong.
  • Khoảng 5 ngày sau cây con sẽ mọc lên (dân gian gọi là mầm cây đội mũ) thì bạn dỡ lớp rơm rạ bên trên ra để cây dễ quang hợp. Tuy nhiên hãy làm giàn che nắng, tránh để cây con tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.
Xem thêm:  Hoa Lan Bạch Nhạn

Bước 3: Chăm sóc cây con

Những ngày đầu bạn phải tưới cây liên tục, đảm bảo đất luôn ẩm, tuy nhiên sau khoảng 20 ngày bạn chỉ nên tưới cho cây khi thấy lớp đất trên bề mặt đã khô. Không nên bón phân trong 20 ngày đầu khi vừa trồng cây. Sau 10 ngày bạn quan sát thấy những hạt không mọc thành cây thì lập tức thay thế bằng hạt khác.

Tuy nhiên quá trình thay thế hạt giống này chỉ nên thực hiện vào ngày thời tiết mát mẻ, và phải tưới nước để hạt mới đủ độ ẩm. Nếu số lượng cây phải dặm lại quá nhiều thì có thể xếp riêng chúng ra 1 góc để tiện chăm sóc.

Viết một bình luận