Cây Ươi

I. Tổng quan về cây

  • Tên thường gọi: Cây ươi
  • Tên gọi khác: Lười ươi
  • Tên khoa học: Scaphium macropodum (Miq.) Beumee ex K. Heyne
  • Họ: Sterculiaceae
  • Nơi sống: Cây ươi chỉ mới thấy phân bố và được sử dụng, khai thác ở miền Nam nước ta tại những vùng Biên Hòa, Bà Rịa, Bình Định, Bình Thuận, Phú Yên, Quảng Trị cũng có một ít. Ngoài ra còn thấy ở Campuchia (khu vực Kampot, dãy núi Kamchay, Srenhiot). Thái Lan, các đảo thuộc Malaixia.

Cây Ươi

II. Đặc điểm của cây

  • Lười ươi là một cây to, cao 30-40m, thân có thể cao 10-20m mà chưa phân nhánh, đường kính thân 0,8-1m. Lá đơn, nguyên hay xẻ thuỳ, mặt trên màu lục, mặt dưới nâu hay ánh bạc, dài 18-45cm, rộng 18-24cm, cuống dài.
  • Hoa nhỏ, không cuống, họp từng 35 thành chuỳ ở đầu cành. Mỗi hoa cho 1-2 quả đại, dạng lá, hình trứng hay giống như đèn treo, do đó có tên lychnophora (do chữ lychnus là đèn), dài 12- 16cm, rộng 4-5cm ở phần rộng nhất của phía dưới quả. Màu đỏ hay đỏ nhạt, mặt trong ánh bạc, với 4-5 đường gân nổi rõ. Một hạt dài 2,5cm, rộng 1416mm, dày 5-7mm.
  • Lá xuất hiện vào tháng 3-4 và rụng vào tháng 1, hoa xuất hiện vào tháng 3-4, trước khi lá phát triển.
  • Quả xuất hiện vào cuối tháng 4 đầu tháng 5 và mở ra trước khi hạt chín. Khi chín quả đại tách ra, hạt còn lại thường nhẵn là quả, có hai cánh, thực tế chỉ là hai thuỳ dạng lá của quả đại. Thịt quả gồm 3 lớp: Lớp ngoài mỏng, lớp giữa dày mẫm, gồm những tế bào họp thành chuỗi chứa chất nhầy, lớp trong nhẵn và màu trắng nhạt.
Xem thêm:  Cây Đa Búp Đỏ

III. Ý nghĩa và tác dụng của cây

  • Theo tài liệu (ghi trong Bản thảo thập di của Triệu Học Mẫn-thế kỷ 18) lười ươi có vị ngọt, có tác dụng thanh nhiệt, lợi cổ họng, giải độc, thường dùng chữa ho khan, cổ họng sưng đau, nôn ra máu, chảy máu cam.
  • Hiện nay công dụng chủ yếu của vị lười ươi là mát và nhuận. Hạt ngâm nước, thêm đường uống làm thạch uống mát, nhuận tràng, thông tiểu, chữa bệnh đường ruột và bệnh lậu. Cây còn chữa bệnh về nhiệt, ho khan, đau bụng, nhức răng, đau mắt đỏ, đại tiện ra máu.

Viết một bình luận