Cây Tam Giác Mạch

 

I. Giới thiệu về cây Tam giác mạch

  • Tên thường gọi: Cây tam giác mạch
  • Tên goin khác: Mạch ba góc
  • Tên khoa học: Fagopyrum esculentum moench
  • Họ thực vật: Cây thuộc họ Đậu (Fabaceae)
  • Nơi sống: Cây tam giác mạch được trồng khắp các tỉnh Lào Cai, Cao Bằng, Hà Giang nhưng bạt ngàn và lộng lẫy nhất là Hà Giang với những vạt đồi ở Đồng Văn, Xín Mần, Hoàng Su Phì.
  • Màu sắc của hoa: Hoa tam giác mạch có thể là màu đỏ, trắng hay hồng nhạt
  • Thời gian nở hoa: Loài hoa này thường nở rộ là từ giữa tháng 10 đến giữa tháng 11

II. Đặc điểm của cây Tam giác mạch

  • Hình dáng bên ngoài: Cây tam giác mạch là cây thân thảo, phân nhánh nhiều, thân có hình trụ màu xanh hoặc đỏ.
  • Kích thước: Cây có chiều cao từ 0,4 – 1,7 m và chiều cao trung bình của cây mà ta thường thấy là 0,7 m.
  • Lá: Lá của cây là lá đơn, mép lá nhẵn đầu lá hơi nhọn, phía cuối lá có hình trái tim, lá không có cuống, gân lá có hình chân vịt.
  • Hoa: Hoa tam giác mạch là hoa lưỡng tính chỉ có một vòng bao quanh hoa có thể là màu đỏ, trắng hay hồng nhạt. Hoa mọc thành từng chùm ở ngọn cây hay những nách lá. Hoa nhỏ nhưng cây rất sai hoa, hoa nở vào cuối thu nở rộ nhất là vào tháng 10, tháng 11. Hoa tam giác mạch có vòng đời khoảng 1 tháng, lúc đầu hoa nở có màu trắng sau đó chuyển sang màu hồng nhạt, ánh tím và sau cùng là màu đỏ sẫm.
  • Quả: Khi hoa tàn quả bắt đầu xuất hiện, quả tam giác mạch khô có 3 góc gồm 2 lần vỏ, lớp vỏ ngoài đen xám khi già, lớp vỏ hạt trong mọng, màu trắng vàng, bao hoa tồn tại.

Cây Tam Giác Mạch

III.Tác dụng của cây Tam giác mạch

1. Tác dụng trong trang trí, làm cảnh

Xem thêm:  Cây Hoa Dẻ

Hiện nay cây hoa tam giác mạch còn được trồng để làm cây trang trí, là biểu tượng của vùng núi địa đầu tổ quốc, nhiều bạn trẻ cứ đến mùa hoa nở thường đi phượt lên đây để ngắm hoa và chụp ảnh với hoa.

2. Giá trị ẩm thực

Thân cây tam giác mạch khi còn non có thể hái về luộc để ăn như một loại rau bình thường.

Nó có vị hơi ngai ngái, nhưng nếu ăn quen bạn sẽ nhớ về nó như loài cây của vùng đất cao nguyên Hà Giang.

Hạt hoa thì được hái và phơi khô, sau đó xay nhỏ thành bột để làm bánh – món ăn thường thấy ở chợ phiên nơi đây, nhất là chợ phiên Đồng Văn hay chợ phiên Mèo Vạc.

Nếu tới đây vào mùa thu, bạn không nên bỏ qua món ăn đặc biệt này. Bánh có mùi vị lạ khi mới cho lên miệng. Bánh dẻo như bánh nếp nhưng thơm vị mạch và ngọt đậm đà.

Bột xay ra từ hạt còn có thể nấu cháo, một món ăn ngon lành trong những ngày se lạnh nơi đây giúp giữ ấm cơ thể.

Nếu muốn thưởng thức nhanh hương vị của loài cây này, có thể rang hạt lên và ăn ngay, rất thơm ngon, mang hương vị của núi rừng khá đặc biệt.

3. Tác dụng chữa bệnh

Theo Đông y, tam giác mạch có vị chát, hơi the, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, lợi thấp, tiêu thũng, ra mồ hôi trộm, đầy bụng, ỉa chảy, mụn nhọt hay nhiễm trùng.

Xem thêm:  Cây Mía

Theo kinh nghiệm của người dân, ăn lá tam giác mạch thường xuyên sẽ giúp thính tai và sáng mắt. Người dân nơi đây cũng thường lấy thân và lá sắc thuốc cho người bệnh.

Nếu bị táo bón do âm, có thể dùng thuốc từ loại cây này. Ngoài ra nó còn có tác dụng hạ huyết áp, hạ mỡ máu và đường máu.

Bột hạt có thể dùng làm chất tan sưng chỗ đau tấy. Là loại cây sinh trưởng mạnh mẽ trong điều kiện khắc nghiệt, khô cằn… tam giác mạch là thực phẩm tốt nhất cho bệnh nhân cơ thể đã suy yếu trầm trọng.

4. Tác dụng khác: 

Người ta thường lấy bột của quả tam giác mạch để làm bánh, hoặc dùng hạt trộn với ngô để nấu rượu, tạo nên hương vị khá đặc biệt như rượu Cốc Pài (Xín Mần).

IV. Cách trồng và chăm sóc cây Tam giác mạch

1. Cách trồng cây

  •  Chuẩn bị:

Hạt giống tam giác mạch chất lượng.

Đất trồng: Hoa tam giác mạch không kén đất trồng, vì nó còn phát triển được ở những nơi địa hình hiểm trở hay trên các vùng núi cao. Nhưng để cây phát triển tốt nhất, nên làm đất tơi xốp và diệt những vi sinh vật có hại trước khi trồng hoặc bạn có thể tìm mua đất tại các cửa hàng hạt giống, cây trồng.

Sau khi làm cho đất tơi xốp, băm nhỏ đất và làm thành luống sau đó, tưới nước cho ẩm đất.

  • Kỹ thuật gieo trồng hoa tam giác mạch

Ươm mầm: Hoa tam giác mạch có nhiều cách khác nhau để ươm mầm, cách tốt nhất là ngâm hạt giống hoa tam giác mạch trong nước ấm 2 tiếng. Sau đó, vớt ra để vào tờ khăn giấy ăn mịn 2 lớp có thấm nước lạnh. Rải đều hạt giống đã ngầm lên miếng vải, rồi gấp vào ủ ẩm trong vòng 2 ngày.

Xem thêm:  Cây Gấc

Sau khi ủ ta đem trồng vào cát đen ẩm, tưới nước sạch hoặc dùng nước vo gạo hàng ngày.Sau đó cây sẽ mọc mầm.

Sau khi gieo hạt, để cây ở nơi râm mát, ánh sáng khuếch tán nhẹ. Lúc này cây khá yếu nên phải dùng cọc chống đỡ cho cây. Khi được nhận đủ ánh sáng và dinh dưỡng, tam giác mạch phát triển cứng cáp nhanh chóng.

Giai đoạn ra hoa: khi cây tam giác mạch cây sẽ phát triển nhanh chóng và bắt đầu nhú hoa chỉ trong vào hơn 1 tháng sau gieo hạt,. Hoa nở rộ trong vòng hơn 1 tháng rồi tàn.

2. Cách chăm sóc cây

Cần tưới nước đều hàng ngày nhằm tạo độ ẩm cho đất, để cho hoa phát triển tốt. Nên tưới nước vào sáng sớm khi mặt trời mới lên cây hoa sẽ hấp thụ tốt. Tránh tưới vào lúc giữa trưa hay trời nắng gắt, cây hoa sẽ bị héo và chết nhanh

Không bón phân khi trồng hoa tam giác mạch bởi rễ hoa dễ bị tổn thương và gây chết cây. Khi lớn, hòa phân đạm với nước thật loãng, tỷ lệ nước 1 nắm nhỏ với 1 xô nước, rồi tưới cho hoa tam giác mạch để kích thích sự phát triển của hoa. Nên bón phân ủ mục, phân chuồng là tốt nhất.

Thu hoạch hoa tam giác mạch bằng cách dùng kéo hoặc dao sắc để cắt hoa, phải cắt nhanh và nhẹ nhàng để hoa không bị rụng cánh.

Viết một bình luận