Cây Sơn Tra

I. Tổng quan về cây

  • Tên thường gọi: Cây sơn tra
  • Tên gọi khác: Chua chát, Táo mèo
  • Tên khoa học: Crataegus pinnatifida Bunge (bắc sơn tra, sơn tra), Crataegus cuneata Sieb.et Zucc. (nam sơn tra, dã sơn tra)
  • Họ: Rosaceae
  • Nơi sống: Trước đây sơn tra hoàn toàn nhập từ Trung Quốc.

Cây Sơn Tra

II. Đặc điểm của cây

1. Bắc sơn tra (Crataegus pinnatifida)

  • Là một cây cao 6m, cành nhỏ thường có gai.
  • Lá dài 5-10cm, rộng 4-7cm, có 3-5 thùy, mép có răng cưa, mặt dưới dọc theo các gân có lông min, cuống lá dài 2-6cm.
  • Hoa mẫu 5, hợp thành tán. Đài có lông mịn, cánh hoa mầu trắng, 20 nhị.
  • Quả hình cầu, đường kính 1-1,5cm, khi chín có mầu đỏ thắm.

2. Cây nam sơn tra hay dã sơn tra (Crataegus cuneata)

  • Cây cao 15m, có gai nhỏ 5-8 mm.
  • Lá dài 2-6cm, rộng 1-1,4cm, có 3-7 thùy, mặt dưới lúc đầu có lông, sau nhẵn.
  • Hoa mẫu 5, hợp thành tán. Cánh hoa trắng, 20 nhị.
  • Quả hình cầu đường kính 1-1,2cm, chín có mầu vàng hay đỏ.

3. Cây chua chát, còn gọi là sán sá (Tầy) có tên khoa học Malus doumeri (Bois) Chev. Hay Docynia doumeri (Bois) Schneid, thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae).

  • Cây này cao 10-15m, cây non có gai.
  • Lá nguyên hình bầu dục dài 6-15cm, rộng 3-6cm, mép khía răng cưa.
  • Hoa hợp thành tán từ 3-6 hoa, cánh mầu trắng.
  • Quả tròn hơi dẹt, khi chín ngả mầu vàng lục, đường kính 5-6cm, cao 4-5cm vị chua hơi chát. Mùa hoa tháng 1-2, mùa quả tháng 9-10.
  • Cây thường được khai thác ở Cao Bằng, Lạng Sơn.
Xem thêm:  Chăm Sóc Cây Tiêu Trong Mùa Mưa

4. Cây táo mèo, còn gọi là chi tô di (Mèo) có tên khoa học Docynia indica (Mall.) Dec. cùng thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae).

  • Cây nhỡ cao 5-6m, cây non có cành có gai.
  • Lá đa dạng, ở cây non lá mọc so le, xẻ 3-5 thùy, mép có răng cưa không đều. Ở thời kỳ cây trưởng thành lá hình bầu dục dài 6-10cm, rộng 2-4cm, mép nguyên hoặc hơi khía răng.
  • Hoa hợp từ 1-3 hoa, cánh hoa mầu trắng. Nhị 30-50.
  • Quả hình cầu thuôn, đường kính 3-4cm, khi chín màu vàng lục, có vị chua hơi chát. Mùa hoa tháng 3, mùa quả tháng 9-10.
  • Táo mèo mọc hoang và được trồng ở Lai Châu, Yên Bái, Sơn La, Lào Cai độ cao trên 1000m. Ngoài ra còn cây Docynia delavayi (Franch.) Schneid mùa hoa tháng 3, mùa quả tháng 6-7. Lá cây này cứng hơn cây trên, mặt dưới lá có lông cũng dày hơn. Quả cũng tương tự nhưng có cuống dài hơn.

III. Ý nghĩa và tác dụng của cây

  • Hiện nay đông y và tây y dùng sơn tra với hai mục đích khác nhau.
  • Tây y coi sơn tra (hoa, quả, lá) là một vị thuốc chủ yếu tác dụng trên tuần hoàn (tim, mạch máu) và giảm đau, an thần.
  • Đông y lại coi sơn tra là một vị thuốc chủ yếu tác dụng trên bộ máy tiêu hóa.
  • Theo tài liệu cổ, sơn tra có vị chua, ngọt tính ôn vào 3 kinh tỳ vị và can, tiêu được các thứ thịt tích trong bụng. Tuy nhiên trong tài liệu cổ ghi về sơn tra còn nói thêm là sơn tra phá được khí, hành ứ, hóa đờm rãi, giải được độc cá, lở sơn, chữa tả lỵ, trị tích thối, huyết khối, giảm đau.
Xem thêm:  Cây Vối Rừng

Viết một bình luận