Cây Chiêu Liêu

I. Giới thiệu về cây Chiêu liêu

  • Tên thường gọi: Cây Chiêu liêu
  • Tên gọi khác: Cây Kha tử, cây Chiêu liêu xanh, cây Tiếu, cây Xàng hay Cà lích, Bana,
  • Tên khoa học: Terminalia chebula Retz
  • Họ thực vật: Combretaceae (họ Bàng)
  • Nguồn gốc xuất xứ: Cây Chiêu liêu mọc hoang và được trồng ở một số tỉnh miền Nam nước ta. Trên thế giới, cây Chiêu liêu mọc hoang và được trồng ở các nước Đông Nam á (Lào, Campuchia, Thái Lan, Miến Điện), ấn Độ. Trước đây, Trung Quốc phải nhập vị Chiêu liêu ở Ấn Độ và Việt Nam, nay đã trồng được ở các tỉnh Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây.
  • Màu sắc của hoa: Có màu trắng xanh 
  • Thời gian nở hoa: Hoa thường nở vào tháng 5 –  tháng 6 hàng năm

II. Đặc điểm của cây Chiêu liêu

  • Hình dáng bên ngoài: Cây Chiêu liêu là cây gỗ trung bình, đường kính thân từ 40-80cm, tán cây phân tầng. Vỏ thân màu xám nhạt có vách nứt dọc sâu 4-8mm tạo thành các hình chữ nhật không đều, thịt vỏ dày 1.5-1.8cm, có nhiều lớp đỏ và nâu xen kẽ.
  • Kích thước: cao từ 10 – 15m
  • Lá: Lá cây Chiêu liêu là dạng lá đơn mọc so le, phiến lá hình trứng ngược, dài 10-20cm, rộng từ 5-10cm, cuống lá ngắn, ở đầu cuống có 2 tua nhỏ. Mép lá nguyên, phiến lá hơi dày, cứng, dai, lá non đôi khi có lông mịn, lá già nhẵn.
  • Hoa: Chiêu liêu có cụm hoa hình chùm bông mang nhiều hoa nhỏ giống như hoa sữa, mọc ở nách lá hoặc đầu cành. Chùm hoa dài từ 5 – 10cm mang hoa lưỡng tính có các lá bắc hình tam giác nhỏ màu trắng xanh, 5 lá đài hợp, ở phía dưới có hình chuông, không có cánh hoa. Cây Chiêu Liêu ra hoa vào tháng 5 – 6, 
  • Cành: Có nhiều cành nhánh, các cành non có lông.
  • Quả: Qủa cây Chiêu liêu là dạng quả hạch có hình trứng, dài 3 – 4cm, đầu nhọn, màu xanh nhạt, có 5 gờ nhẹ chạy dọc quả, cùi quả nạc, có một hạt cứng. Mùa quả chín là vào tháng 8 – 9.

Cây Chiêu Liêu

III. Tác dụng của cây Chiêu liêu

1. Tác dụng trong trang trí, làm cảnh:

Xem thêm:  Cây Đô La

Chiêu liêu là một loại cây trồng đa dụng, đây là cây bóng mát, cây công trình tạo cảnh quan đẹp cho công viên, khu đô thị, trường học, nhà phố, sân vườn biệt thự, ven đường, lối đi trong khuân viên nhà máy,…

2. Tác dụng chữa bệnh:

Ngoài chức năng làm đẹp đường phố, cây Chiêu liêu còn là một vị thuốc quý.

Vị thuốc chữa ho khản tiếng do phế hư hay chữa bệnh đau bụng, bệnh lỵ mãn tính. Ngoài ra còn chữa ngộ độc do thức ăn bị nhiễm khuẩn bằng cách nướng chín bỏ hạt 8g, Hoàng liên 5g, Mộc hương 5g làm bột mịn. Chia làm 3 lần uống trong ngày, chiêu với nước sôi để nguội.

Quả Chiêu liêu là một vị thuốc chuyên dùng chữa đi ỉa lỏng lâu ngày, chữa lỵ kinh niên; còn dùng chữa ho mất tiếng, di tinh, ra mồ hôi trộm, trĩ, xích bách đới.

3. Tác dụng khác:

Đây còn là loài cây mang lại giá trị kinh tế cao nên được trồng thành rừng ở nhiều địa phương. Cây Chiêu liêu cho loại gỗ tốt, tỷ trọng 0,87, thớ mịn, được xếp vào nhóm III trong bảng phân loại gỗ Việt Nam. Dùng đóng đồ đạc, làm nhà, làm cột, đóng trục bánh xe, làm các bộ phận nẹp cong của tàu thuyền.

IV. Cách trồng và chăm sóc cây Chiêu liêu

1. Tạo giống cây chiêu liêu:

Ở Việt Nam chưa có tập quán trồng chiêu Liêu. Theo kinh nghiệm ở Ấn Độ, tháng 8-9 khi quả bắt đầu rụng phải đi thu nhặt ngay, nếu không các loài thú sẽ ăn hết. Quả chiêu liêu mang về phải phơi đến khô hoàn toàn. Sau đó tách lớp vỏ quả khô đi chỉ để lại hạt.

Xem thêm:  Cây Cam

Do vỏ hạt Chiêu liêu quá cứng nên có thể xử lý bằng cơ học hoặc hoá học để làm mỏng lớp vỏ hạt, tạo điều kiện cho hạt nảy mầm nhanh, nhưng chú ý không được làm ảnh hưởng đến phôi ở trong.

Ngâm hạt Chiêu liêu trong nước lạnh trong 36 giờ. Không nên gieo thẳng vào hố trồng, vì tỷ lệ sống sẽ thấp mà cần phải gieo trong vườn ươm vào trước mùa mưa, phủ lớp đất mỏng lên trên và tưới nước.

Thường tỷ lệ nảy mầm chỉ đạt 20%. Cũng có thể trồng Chiêu liêu bằng cành, nhưng kết quả không tốt bằng phương pháp dùng hạt.

Khi trồng trong rừng phải mở tán, đảm bảo cho cây non có đủ ánh sáng để phát triển. Nơi thưa quá phải trồng dặm.

2. Kỹ thuật trồng, chăm sóc cây chiêu liêu:

Tiến hành trồng chiêu liêu vào đầu hay cuối mùa mưa. Việc che bóng cho cây mạ trong vườn ươm và cây non mới trồng là cần thiết.

Sau khi trồng, nếu không đủ độ ẩm phải tưới cho cây chiêu liêu non mới trồng. Một năm phải chăm sóc ít nhất 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa. Chú ý phát cây leo, bụi rậm để cây không bị che lấp ánh sáng.

Thường phải chăm sóc Chiêu liêu trong 3 năm đầu.

Viết một bình luận