Cây Chay

I. Tổng quan về cây

  • Tên thường gọi: Cây chay
  • Tên gọi khác: Chay bắc bộ, Chay vỏ tía, Chay ăn trầu
  • Tên khoa học: Artocarpus tonkinensis A. Chev. ex Gagnep.
  • Họ: Moraceae
  • Nguồn gốc xuất xứ: Việt Nam
  • Phân bố: Chay bắc bộ gần như là loài cây đặc hữu của Việt Nam, ít được tìm thấy ở các quốc gia khác trên thế giới, cây phân bố tự nhiên ở nhiều tỉnh phía Bắc như Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Bắc Cạn…hiện được trồng ở nhiều tỉnh trung du và đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam.
  • Gồm các loại: Chay đỏ hay Chay vỏ tía và Chay xanh. Về đăc điểm nhận biết 2 loại cây này không có gì là khó cả. Cây Chay đỏ hay Chay vỏ tía có thân cây vỏ xám, lá màu xanh lục, nhẵn mặt trên; mặt dưới có lông tơ màu hung. Dạng lá hình bầu dục; đầu lá nhọn mũi, dài khoảng 10 cm, rộng 5 cm.

Cây Chay

II. Đặc điểm của cây

  • Cây gỗ to, cao đến 15m, thân nhẵn, mọc thẳng, phân cành nhiều. Cành lá non có lông hung, sau nhẵn, vỏ màu xám.
  • Lá mọc so le, xếp thành hai hàng, phiến có hình trái xoan hay bầu dục, dài 7-15cm, rộng 3-7cm, đầu nhọn, gốc tròn, gân nổi rõ, mặt dưới có lông ngắn màu hung.
  • Hoa mọc đơn độc ở nách lá.
  • Quả phức gần tròn, cuống ngắn màu vàng, thịt mềm màu hồng, vị chua.
  • Hạt to, chứa nhiều nhựa dính.
  • Mùa hoa tháng 3-4, mùa quả tháng 7-9.
Xem thêm:  Cây Lê Ki Ma

III. Tác dụng và ý nghĩa

Theo kinh nghiệm dân gian, cây Chay có những tác dụng sau:

  • Dùng vỏ cây, dễ cây để ăn trầu ở miền núi như Hà Bắc, Hà Giang, Tuyên Quang, Thanh Hóa…Nên cây đã trồng cây Chay để lấy vỏ, lá và quả.
  • Quả Chay chín có thể dùng ăn sống, nấu canh chua, có thể phơi khô cất dành để nấu canh. Nhân dân dùng quả Chay để chữa phổi nóng, ho ra máu, thổ huyết, chảy máu mũi, đau họng, hoặc dạ dày thiếu toan, kém ăn, có thể dùng quả Chay ăn trực tiếp hoặc ép lấy nước uống. Nếu không có quả Chay tươi thì dùng quả Chay khô hay rễ Chay sắc uống. Sở dĩ quả Chay chữa phổi nóng, ho ra máu, chảy máu cam hiệu quả là do quả này chứa rất nhiều Vitamin C thiên nhiên và các acid amin…
  • Vỏ rễ Chay có màu đỏ dùng để nhai với trầu không. Theo Đông y thì lá và rễ Chay dùng để sắc uống, có tác dụng chữa đau lưng, mỏi gối, tê thấp và chữa rong kinh, bạch đới; còn dùng làm chắc chân răng.
  • Lá và rễ có thể thu hái quanh năm, chỉ cần phơi hay sấy khô mà không phải chế biến gì khác. Đặc biệt, dân gian còn lưu truyền bài thuốc sử dụng cây Chay có công dụng chữa tê thấp đau lưng, mỏi gối rất hiệu quả.

IV. Cách trồng và chăm sóc

  • Cây Chay có thể được trồng quanh năm, thích hợp nhất là vào đầu mùa mưa. Cây chuộng đất feralit, đất sung tích, có tầng đất sâu dày, nhiều mùn và thoát nước tốt.
  • Cây rất dễ trồng, dễ chăm sóc, ít sâu bệnh. Bón lót phân hữu cơ.
  • Cây Chay thích hợp với khí hậu nóng ẩm nhiệt đới, ưa sáng, ưa ẩm. Nên trồng cây ở nơi thoáng đãng, có diện tích rộng để cây phát triển tán.
Xem thêm:  Cây Cau Tiểu Trâm

Viết một bình luận