Cây Bời Lời Đỏ

I. Giới thiệu về cây Bời lời đỏ

Cây bời lời còn có tên là mò nhớt, sàn thụ, sàn cảo thụ, bời lời nhớt, bời lời dầu, nhớt mèo; tên khoa học là Litsea glusinosa C.B.Rob. (Litsea sebidera Pers), thuộc họ long não lauraceae; hiện chưa được trồng nhiều mà chủ yếu mọc hoang, có nhiều ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị.

Cây Bời Lời Đỏ

II. Đặc điểm của cây Bời lời đỏ

  • Bời lời đỏ là cây gỗ lớn mọc cao tới 30 – 35m, đường kính 40 – 60cm, thân thẳng, tán gọn nhỏ, ít cành, gốc có đế nhỏ, vỏ ngoài màu trắng xám, nhiều bì khổng, thịt màu vàng nhạt, dày 8 – 10mm, có mùi thơm, cành nhỏ có màu nâu nhạt, nhẵn.
  • Lá mọc cách, hình mác dài 12cm, rộng 3,5cm mũi hơi nhọn, gốc hình nêm, hai mặt nhẵn, gân bên 7 -10 đôi, cuống lá mảnh dài 7 – 15mm.
  • Cụm hoa hình chùy, dài bằng hay vượt chiều dài của là, gốc trục có lông, hoa màu vàng nhạt, lưỡng tính.
  • Quả hình cầu, đường kính 10 – 20mm, có là đài và xòe ra, quả chín có màu tím đen, ngoài có phủ một lớp phấn trắng, cuống quả màu đỏ nhạt. Một kg hạt tốt có 3.000 – 3.500 hạt.
  • Cây phân bố ở độ cao 600 – 700m trở xuống, nhưng mọc nhiều và phổ biến ở những nơi thấp trong rừng thứ sinh, thường gặp ở cửa rừng, ven các khe suối, trên các nương rẫy của đồng bào dân tộc. Bời lời đỏ còn mọc trong cả rừng nguyên sinh.
  • Là loài cây ưa mọc trên đất sét pha, ẩm, đất có tầng dày, nhiều mùn, thoát nước. Là loài cây ưa sáng, mọc nhanh, khả năng tái sinh hạt, chồi mạnh ở những nơi có nhiều ánh sáng, sinh trưởng nhanh ở lập địa phù hợp.
Xem thêm:  Cây Bồng Bồng (Lá Hen)

II. Tác dụng của cây Bời lời đỏ

  • Theo đông y, bời lời đỏ có vị đắng, mát, thanh nhiệt, tiêu sưng, trị viêm. Các bộ phận của cây đều có tác dụng làm thuốc.
  • Ngoài ra, vỏ giã nát dùng đắp lên những nơi sưng, bỏng, vết thương, có nơi dùng cả lá giã đắp. Vỏ còn dùng sắc uống chữa tiêu chảy, lỵ. Nước ngâm vỏ bời lời có thể dùng bôi đầu cho tóc bóng. Dầu bời lời dùng làm sáp, chế xà phòng.
  • Gỗ bời lời mịn, khá rắn, bảo quản tốt có thể dùng làm các đồ dùng trong nhà.

III. Cách trồng và chăm sóc cây Bời lời đỏ

1. Cách trồng

Thời vụ trồng: Tháng 9, tháng 12.

Phương thức trồng:

  • Trồng tập trung: Mật độ trồng 1.110 cây/ha, cự ly trồng 3 m x 3 m (cây cách cây 3 m, hàng cách hàng 3 m).
  • Trồng xen (hỗn giao) với keo theo tỷ lệ 1:1 (550 cây bời lời, 550 cây keo/ha); mật độ trồng 1.110 cây/ha, cự ly trồng 3 m x 3 m.
    Nơi đất bằng, đất còn tốt trong 2 năm đầu có thể trồng xen cây nông nghiệp ngắn ngày để tăng thu nhập.

Kỹ thuật trồng:

  • Chuẩn bị đất trồng: Bời lời lúc còn nhỏ là cây rất chịu bóng nên phát thực bì theo băng, băng rộng 1,5 m, chừa 1,5 m, sau đó dọn sạch theo băng hoặc đốt. Chú ý trong khi phát dọn cần có biện pháp phòng chống cháy.
  • Đào hố bón phân: Kích thước hố 40 x 40 x 40 cm, bón lót phân hữu cơ (phân chuồng hoai mục) 2 – 3 kg/hố và 0,1 kg NPK, cho cả hai loại phân vào hố, cào lớp đất mặt xuống trộn đều và lấp đất đầy hố trước khi đem cây trồng từ 10 – 15 ngày.
  • Tiêu chuẩn cây con: cây con được ươm trong túi bầu nilông, tuổi cây trong vườn ươm từ 5 – 6 tháng tuổi, chiều cao trung bình 25 – 30 cm. Đường kính cổ rễ 0,2 – 0,3 cm, cây sinh trưởng khoẻ mạnh không bị sâu bệnh, tổn thương cơ giới.
  • Kỹ thuật trồng: cuốc 1 hố nhỏ sâu khoảng 25 cm, rộng 20 cm, dùng tay xé bỏ túi bầu, đặt cây ngay ngắn, thẳng đứng vào giữa hố, từ từ lấp đất và lèn chặt xung quang gốc. Lấp đất gần bằng mặt đất củ từ 0,5 – 1 cm, lấp đất ngập quá cổ rễ.
  • Quản lý bảo vệ: Thân lá bời lời đỏ là nguồn thức ăn ưa thích của trâu, bò, dê, thỏ… nên thường xuyên kiểm tra và có biện pháp phòng chống gia súc phá hoại. Rừng bời lời sau khi trồng được 5 – 7 năm tuổi ta tiến hành khai thác tỉa thưa 50% (chừa 1 hàng, chặt khai thác 1 hàng), sau đó khoanh vỏ, 1 khoanh từ 0,5 – 1 m dùng dao nhọn tách vỏ và bóc ra. Thân cây tuỳ theo nhu cầu sử dụng ta có thể cưa, chặt vận chuyển về làm gỗ củi. Sau 12 – 15 năm, tiến hành khai thác hết số cây còn lại, phương pháp khai thác như lần 1.
Xem thêm:  Cây Phi Yến

2. Chăm sóc

  • Mỗi năm chăm sóc 2 lần, lần 1 vào tháng 3, 4, lần 2 vào tháng 9 – 10. Thời gian chăm sóc 3 năm.
  • Kỹ thuật chăm sóc: năm thứ nhất trồng dặm cây chết, cây không có khả năng phát triển, phát dọn thực bì, xới đất vun gốc cho cây, đường kính chăm sóc 0,8 – 1m. Nếu có điều kiện hàng năm bón từ 0,1 – 0,3 kg NPK/gốc.

Viết một bình luận