Cây Bần

I. Giới thiệu về cây Bần

  • Tên thường gọi: Cây bần
  • Tên gọi khác: Cây bần chua, cây bần sẻ
  • Tên khoa học: Sonneratia caseolaris
  • Họ thực vật: Thuộc họ Lythraceae
  • Nơi sống: Là loài cây ngập mặn thường mọc ở các rừng ven biển, cửa sông và bãi bồi,…
  • Nguồn gốc xuất xứ: Cây bần có nguyên sản ở vùng Nam Á và Đông Nam Á, được phát tán rộng khắp Châu Á, Châu Phi và Châu Đại dương.

II. Đặc điểm của cây Bần

  • Hình dáng bên ngoài: Cây bần thuộc loài thân gỗ đại mộc, vỏ thân chứa nhiều tanin.
  • Kích thước: Cây gỗ cao 10-15m, có khi cao tới 25m
  • Lá: Lá đơn, mọc đối, dày, giòn, hơi mọng nước, hình bầu dục hoặc trái xoan ngược hay trái xoan thuôn, thon hẹp thành cuống ở góc, cụt hay tròn ở chóp, dai, dài 5-10cm, rộng 35-45mm. Cuống và một phần gân chính màu đỏ, gân giữa nổi rõ ở cả 2 mặt, cuống dài 0,5 – 1,5cm.
  • Hoa: Cụm hoa ở đầu cành, có 2-3 hoa, rộng 5cm, có cuống hoa ngắn. Đài hợp ở gốc, có 6 thùy dày và dai, mặt ngoài màu lục, mặt trong màu tím hồng. Cánh tràng 6, màu trắng đục, hình dải, thuôn về hai đầu. Nhị có chỉ hình sợi, bao phấn hình thận. Bầu hình cầu dẹt, vòi dài, đầu hơi tròn.
  • Cành: Cây bần có nhiều cành, cành non màu đỏ, 4 cạnh, có đốt phình to.
  • Quả: Quả mọng hơi nạc, khi còn non cứng, dòn, khi chín quả mọng, thịt quả mềm, ruột chứa nhiều hạt. Quả có đường kính 5-10 cm, cao 2-3 cm, gốc có thùy đài xòe ra. Quả bần có nhiều hạt hình dẹt.
  • Rễ: Rễ gốc to, khỏe, mọc sâu trong đất bùn. Từ rể mọc ra nhiều rễ thở thành từng khóm quanh gốc.
Xem thêm:  Cây Hạnh Nhân

Cây Bần

III. Tác dụng của cây Bần

1. Giá trị ẩm thực

Nhiều nước trong vùng Đông Nam Á dùng lá, búp non của cây bần để làm rau ăn sống (do có vị chát nên ít được ưa chuộng), nên loại rau này chỉ được ăn trong những trường hợp bất đắc dĩ khi đang sống giữa rừng bần.

Quả bần được xắt mỏng để dùng làm rau ghém, dùng riêng hoặc trộn với các loại rau khác. Đặc biệt là ăn với mắm cá sặc, mắm cá linh, mắm ruốc…

Hay quả bần chín rục dầm trong đĩa nước mắm, sẽ có món nước mắm bần vừa ngon và vừa hấp dẫn, cách chế biến rất đơn giả, chỉ cầm dầm nát quả bần trong nước mắm, thêm gia vị như bột ngọt, ớt, đường… là xong.

Bên cạnh đó, người ta cùng dùng quả bần chín trụng trong nước sôi, lọc bỏ hạt, sẽ có chất chua để nấu canh chua, lẫu chua từ quả bần, ăn rất hấp dẫn.

2. Tác dụng chữa bệnh:

Theo Đông y, quả bần có vị chua của phó mát, tính mát, có tác dụng tiêu viêm, giảm đau. Lá có vị chát, có tác dụng cầm máu.

Nước ép bần lên men đã có thể dùng để cầm máu. Đồng thời hoa bần đâm nát, vắt nước điều trị bệnh tiểu ra máu.

3. Tác dụng khác

Ngoài ra cây bần chua còn có những công dụng khác như gỗ dùng đóng đồ nhỏ, làm củi đun, làm bột giấy; cành đã rụng lá dùng và chất chà nhử cá và làm củi đun.

Xem thêm:  Cây Hương Thảo

Bần là cây tiên phong để phát triển rừng ngập măn ven biển và các bải bồi ven sông.

IV. Cách trồng và chăm sóc cây Bần

Khi chín quả bần rụng và trôi nổi theo nước thủy triều, hạt sống lâu và phát tán mạnh trên các bải bồi. Muốn trồng cây bần không cần gieo hạt (mặc dù hạt quả bần chín khi gieo có thể mọc mầm trên 90%). Chỉ cần nhổ những cây bần con mọc sắn trong tự nhiên (rất nhiều) để trồng.

Trước khi vận chuyển cây bần con đến nơi trồng, cần đưa cây lên bờ từ 3 – 5 ngày cho ráo nước. Lưu ý dùng sọt, ván hoặc thuyền để vận chuyển cây để tránh vỡ bầu, đứt rễ.

Tiến hành trồng cây khi thủy triều rút, nước xuống bằng mặt bãi.

Bóc túi bầu ra trước khi trồng, nhớ nhẹ tay để không làm đứt rễ cây con

Đặt cây bần con thẳng đứng, cho đất bùn vào hố và nhấn chặt để cây không bị ngã đổ. Lưu ý phải nhặt và gom hết túi bầu ra khỏi nơi vừa trồng.

Ở những nơi sóng biển to thì sau khi trồng, cây bần vẫn có thể bị sóng làm vỡ bầu, trôi cây. Trong trường hợp này bạn có thể đan giỏ bằng tre, nứa hoặc vật liệu thích hợp có thể phân hủy trong thời gian dưới 1 năm, kích thước rọ sao cho bỏ vừa lọt bầu, cự ly các nan đan từ 3-4cm, trước khi trồng 20-30 ngày bóc bỏ túi bầu và chuyển vào rọ.

Xem thêm:  Hoa Lan Thiên Nga

Nhớ cắm cọc giữ cây, bạn có thể cắm từ 1 – 3 cọc/cây tùy thuộc vào mức độ sóng biển. Cọc có chiều dài từ 0,7 – 1,0m, đường kính cọc từ 1 – 3cm.

Viết một bình luận