Cây Ba Gạc

 

I. Giới thiệu về cây Ba gạc

  • Tên thường gọi: cây ba gạc 
  • Tên khoa học: Rauwolfia verticillata
  • Họ thực vật: Thuộc họ Trúc đào – Apocynaceae
  • Nơi sống: Mọc hoang ở vùng rừng núi Việt Nam: Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai…
  • Màu sắc của hoa: Màu trắng
  • Thời gian nở hoa: Mùa hoa nở vào tháng 4 – 6

II. Đặc điểm của cây Ba gạc

  • Hình dáng bên ngoài: Cây nhỏ, thân nhẵn, trên mặt thân có những lỗ sần nhỏ của bì khổng. Toàn cây có nhựa mủ, nhất là ngọn và lá non.
  • Kích thước: Cây cao khoảng 1-1,50m.
  • Lá: Lá ba gạc có cuống ngắn thường mọc vòng 3, đôi khi mọc đối. Phiến lá thuôn hoặc trái xoan, nhọn cả hai đầu, mỏng, dài 3,5 – 12cm, rộng 2 – 4cm, gân phụ hơi nổi rõ ở mặt dưới.
  • Hoa: Hoa hình ống, màu trắng, nở vào các tháng 4-7, có khi suốt năm ở đồng bằng.
  • Quả: Quả hạch gồm 2 phân quả. Hình trứng thuôn, đính nhau ở gốc. Khi chín màu tím đen. Hạt nhỏ, vỏ hạt có vân nhẵn.

Cây Ba Gạc

III.Tác dụng của cây Ba gạc

Qua một số nghiên cứu và thử nghiệm trên động vật đã chứng minh rằng rễ ba gạc có vị đắng, tính hàn, hơi có độc, có tác dụng thanh nhiệt hoạt huyết, giải độc, giáng huyết áp. Nước sắc ba gạc Việt Nam có dụng làm giảm huyết áp do nguồn gốc trung ương, chứ không phải do mạch ngoại biên. Làm tim đập chậm, có tác dụng an thần và gây giấc ngủ.

Xem thêm:  Hoa Ly Lùn

Reserpin là hoạt chất quan trọng nhất của ba gạc, có tác dụng làm hạ huyết áp, đối với hệ thần kinh trung ương nó có tác dụng ức chế gây an thần.

Ajmalin trong ba gạc có tác dụng làm mất nhịp tim không đều nên được dùng trong bệnh tim đập không đều (ngoại tâm thu, tim nhanh loạn nhịp).

Raubasin có tác dụng làm giảm sức cản ở các động mạch nhỏ nên tăng cường lượng máu cung cấp cho các mô.

IV. Cách trồng và chăm sóc cây Ba gạc

1. Cách trồng cây

Ba gạc ưa khí hậu ôn hoà, nhiệt độ trung bình 22-23oC. Cây sống ở nơi ánh sáng yếu, nhưng trồng ở chỗ rãi nắng, cây vẫn sống được. Cây ưa đất pha cát, ẩm, nhiều mùn và thoát nước, chịu được úng nhưng chỉ trong thời gian ngắn. Những chỗ đất kho cằn khong thích hợp với Ba gạc.

Có thể trồng bằng hạt hay hom thân cành. Hạt tươi có tỷ lệ mọc cao hơn hạt khô. Khi quả chín, ngắt từng quả, ngâm nước độ 10 giờ. Sau đó, chà sát bỏ thịt quả và hạt lép. Hạt tốt chimg trong nước. Đem hạt ngâm trong nước ấm 40oC (1 sôi, 3 lạnh) trong 10-12 giờ. Vớt hạt để ráo nước rồi đem gieo. Thu hạt đến đau gieo ngay đến đó. Gieo hạt vào mùa thu, cs thể đánh trồng vào mùa xuân (tháng 3-4). Thời vụ này thích hợp và tỷ lệ cây sống cao. Có thể phơi khô hạt, cất nơi cao ráo, thoáng mát.

Xem thêm:  Cây Địa Lan

Chọn đất tiện tưới tiêu nước, đảm bảo đát luôn ẩm, tơi xốp, độ pH = 5-6,5 để làm vườn ươm. Làm đất nhỏ, lên luống cao 15- 20cm, mặt luống rộng 80cm. Sau đó tiến hành gieo hạt. Gieo theo hàng cách nhau 20cm hoặc gieo vãi, hàng cách nhau 2-3cm, gieo xong lấp đất dày 1cm, phủ rơm rạ hoặc cỏ khô để giữ ẩm. Khi hạt mọc đều, bỏ rơm rạ và đảm bảo đất luôn ẩm và sạch cỏ. Nếu cây còi cọc, lá vàng, có thể tưới thúc phân chuồng loãng hoặc phân đạm.

Ngoài nhân giống bằng hạt, có thể nhân bằng hom thân cành. Kỹ thuật làm vườn ươm tương tự như gieo hạt. Chọn cành bánh tẻ, chặt thành đoạn 15-20cm. Gốc hom nên chặt hơi vát. Cắm cành chếch 45o và để hở ngọn hom 2-3cm. Khoảng cách cành giâm 20 x 10cm. Sau đó nén chặt đất, phủ luống bằng rơm rạ, tưới nước giữ ẩm và đảm bảo luôn sạch cỏ. Sau 7-10 ngày, cành bắt đầu mọc mầm, và 15-20 ngày bắt đầu mọc rễ. Khi mầm mọc dài 3-5cm, có thể thúc bằng nước phân chuồng hay phân đạm. Nhân giống bằng phương pháp giâm cành chỉ giải quyết giống tại chỗ. Thời vụ ươm và trồng tương tự như gieo hạt.

Khi đưa ra trồng để sản xuất, cần chọn khu đất ven đồi, rừng hoặc thung lũng pha cát, nhiều mùn ẩm. Nếu khai hoang, phải tiến hành làm đất trước 1 tháng. Cuốc đất sâu độ 20cm, để ải.

Xem thêm:  Cây Ba Đậu Tây

Khi trồng, làm đất tơi nhỏ, nhặt sạch cỏ và rễ cây. Lên luống cao khoảng 20cm, rộng 50-70cm tuỳ từng loại ba gạc. Bổ hốc sâu 15cm, bón lót 10 tấn phân chuồng trọn hoặc ủ 200kg supe lân/ ha. Trộn phân và đất cho đều rồi tiến hành trồng. Bứng cây giống đến đâu trồng ngay đến đó. Trồng với khoảng cách 50 x 50cm (đối với loài R. verticilata và R. vomitoria), 40 x 50cm hoặc 40 x 40cm đối với những loài thấp cây. Mỗi luống trồng hai hàng, trông đến đâu tưới ngay đến đó.

2. Cách chăm sóc cây

Sau khi trồng cây ba gạc cần đảm bảo đất luôn luôn ẩm và làm cỏ vun xới mỗi tháng một lần. Khi cây giao tán có thể ngừng.

Mùa đông năm thứ nhất cần vun xới, làm cỏ và bón thúc 5 tấn phân chuồng để cây ngủ qua đông. Bón giữa 2 hàng cây. Sang năm thứ 2, việc chăm sóc đơn giản hơn. Thường làm cỏ vào 2 tháng 5 và 8.

Trồng Ba gạc sau 2 năm có thể thu hoạch.

Viết một bình luận